Το τραγούδι των ψυχών- Δήμητρα Κωλέτη

Το τραγούδι των ψυχών

Κλικ
Και η στιγμή αιχμαλωτίζεται,
Δέσμια του χρόνου ,
Κληροδότημα στο μέλλον.

Κλικ
Μάνες σφίγγουν τα μωρά τους,
Λόγια, ψίθυροι, συντροφιά στο κατευόδι τους
Κι 'ναι οι σπαραγμοί
Του Πολέμου ανάθεμα!

Κλικ
Κι αόρατες ψυχές πετούν,
Αφήνοντας πίσω τους
το φόντο της Παράνοιας.

Πετούν
Και φτάνουν εκεί που κόσμοι φτιαγμένοι,
από όνειρα και πόθους επίγειους,
τους χαρίζουν απλόχερα ζεστασιά.

Σεργιανούν σε δρόμους ανέμελους,
φωτεινούς, σπαρμένους με μαργαρίτες.
Κάπου κάπου ρίχνουν το βλέμμα τους κάτω,
μαγνήτης που το έλκει το κάλεσμα των δικών τους!

Κι όλες μαζί αρχίζουν το τραγούδι!
Νότες παιδικές σκαλώνουν στα χείλη τους•
άναρχα εκείνες φτιάχνουν στίχους πεθυμιάς:

"Τι άραγε αιώνα κάνει εκεί έξω..."!

Τότε ξάφνου οι μαργαρίτες λικνίζονται σε τέμπο μελαγχολικό...

Ο σελιδοδείκτης των ΒιβλιοΑναφορών σταματά...

στις σελίδες 69- 70 στα Χάλκινα Κατώφλια του Ισίδωρου Ζουργού

Στην αμμουδερή ακτή είχαν αγκυροβολήσει τα πρώτα καράβια των Αχαιών.... Η θάλασσα είχε σκουρύνει στο βάθος της, γιατί ο στόχος τους έκλεινε τον ορίζοντα, τα κοίλα καράβια τους ήταν αμέτρητα. Ήρθε τότε απρόκλητη, σαν μια παλιά γνώριμη που με θυμήθηκε , σαν κάποια συγγένισσά μου χαμένη από καιρό. Έμοιαζε κάπως με τη φωνή της μάνας μου, που είχε εξαφανιστεί στη χοάνη του χρόνου. Ήταν μια Φωνή απ' τις τόσες που είχα ακούσει από τότε που γεννήθηκα. Μπορεί να ήταν μια ντροπαλή θεά ή μια νύμφη του ποταμού Αξιού, ίσως πάλι μια ιέρεια της Λευκής Θεάς, που είχε πεθάνει νωρίς και νοσταλγούσε ακόμη τον πάνω κόσμο, γυναίκα ήταν πάντως. Ξεροκατάπια. Κατάλαβα πως η στιγμή ήταν σημαντική, βρήκα το θάρρος και της μίλησα. Δεν ήθελα πια μόνο να ακούω, είχα μεγαλώσει και είχα ανάγκη να μιλώ.

Η Φωνή κάτι τραγουδούσε, μόνο που εκείνη η ώρα δεν ήταν για τραγούδια. Πήρα μια βαθιά ανάσα. "Αυτό είναι ο πόλεμος;" τη ρώτησα κι αμέσως κάπως σαν να δείλιασα για το τόλμημά μου, όμως δεν υπήρχε επιστροφή, έπρεπε οπωσδήποτε να της μιλήσω. ''Πες μου, αυτό είναι ο πόλεμος;"

''Η αρχή του'', μου απάντησε η Φωνή κόβοντας απότομα το τραγούδι.

''Τι να κάνω, πες μου!''

''Υπομονή, τι άλλο; Βρέθηκες κάτω απ' τις μυλόπετρες. Πρόσεξε μόνο μη φας απ' το αλεύρι των ανθρώπων. Θα ζήσεις το μεγάλο άλεσμα, σάρκες και κόκαλα θα γίνουν σκόνη, κανείς δεν μπορεί να σταματήσει τον ανεμόμυλο''.

****

Πρόσεξε μόνο μη φας απ' το αλεύρι των ανθρώπων, υπογραμμίζω αυτή τη φράση και ταυτόχρονα αναρωτιέμαι πώς κρατάς την ανθρωπιά σου μέσα στον όλεθρο του πολέμου ή οποιασδήποτε άλλης κρίσης... Τι δύναμη θέλει για να μην παρασυρθείς σωματικά και κυρίως πνευματικά ακολουθώντας τις στροφές των μυλόπετρων που οδηγούν στην φθορά, στην αλλοίωση και εν τέλει στον αφανισμό της προσωπικότητάς μας. Μη φας, παροτρύνει ο συγγραφέας κι είναι σα να σου λέει στάσου στο ύψος σου, υπερασπίσου τις αρχές σου κόντρα στην εποχή της φθοράς, της αλλοίωσης. Η υπομονή είναι ο τρόπος, υπομονή όχι παθητικότητα -πώς μπορείς άλλωστε να χαρακτηριστείς παθητικός όταν έχεις περιέλθει σε τέτοια εσωτερική πάλη!-υπομονή μέχρι ν' αλλάξει η συνθήκη και στη λήξη της, να βρεθείς ηθικά αναλλοίωτος...

Δήμητρα Κωλέτη

Lacryma Christi & Εις το όνομα της μητρός- Φιλομήλα Λαπατά

Δεν μπορώ να θυμηθώ πότε ακριβώς το ανακάλυψα για πρώτη φορά. Ήμουν πολύ μικρή. Την ύπαρξή του τη γνωρίζαμε μόνο οι δυο μας. Εκείνο κι εγώ. Ήταν το αόρατο σακούλι που είχα κρεμασμένο στην πλάτη μου. Μέσα μπορούσα να πετάω ό, τι το κοινωνικό μου περιβάλλον και, προπαντός, οι γονείς μου θεωρούσαν ανεπίτρεπτο επάνω μου ή στη συμπεριφορά μου.

... Οι γονείς μου έκαναν τα πάντα για εμένα εκτός από το να με αφήσουν να γίνω ο εαυτός μου. "Τα καλά κορίτσια δε θυμώνουμε!" Πήρα τότε το θυμό μου, που δεν ταίριαζε με την εικόνα της καλής κόρης, αργότερα κυρίας, συζύγου, μάνας, και τον πέταξα μέσα στο αόρατο σακούλι. "Τα καλά κορίτσια δεν αντιμιλούν!" Πάει και η γνώμη μου μέσα στο σακούλι. "Τα καλά κορίτσια δε φωνάζουν!" Πάει η φωνή μου. "Τα καλά κορίτσια δε χορεύουν έτσι ξεδιάντροπα!" Πάει και ο αυθορμητισμός μου. Ακολούθησε η ευαισθησία μου, η σεξουαλικότητά μου, και στο τέλος η αυθεντικότητά μου, και δεν μπορώ πια να θυμηθώ και τι άλλο. ... το κρέμασα στην πλάτη μου (αναφέρεται στο σακούλι) και από τότε έγινε αναπόσπαστο εξάρτημα της ύπαρξής μου. Χρειάστηκα είκοσι χρόνια για να το γεμίσω. Από τα είκοσι και μετά, πέρασα την υπόλοιπη ζωή μου τραβώντας έξω από το σακούλι ένα ένα ό, τι είχα πετάξει μέσα. Έπρεπε να τα κάνω ξανά όλα δικά μου, για να μπορέσω να ζήσω.

αποσπάσματα σελίδων 58 & 60- Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού

      Το δεύτερο αυτοτελές μυθιστόρημα της τριλογίας της Διασποράς της αγαπημένης συγγραφέως Φιλομήλα Λαπατά, το «Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού» φιλοξενεί στις σελίδες του την ιστορία μιας ηρωίδας που η πορεία της στο ταξίδι της αφήγησης μάς αποκαλύπτει διαχρονικές αλήθειες: για τη σχέση του ανθρώπου με την οικογένεια, το Θεό, τις κοινωνικές συμβάσεις που κομματιάζουν την προσωπικότητα, την πάλη του ατόμου να γίνει ο εαυτός του, να τον αγαπήσει και να τον αποδεχτεί. Η αγάπη, το μίσος, η συγχώρεση τυλίγουν τους ήρωες και κατ' επέκταση τους αναγνώστες τους. Οι ήρωες και οι τόποι που αυτοί δρουν, η σαγηνευτική Σαρδηνία του 19ου αιώνα, παίρνουν μορφή μέσα από την εξαιρετική γραφή της Φιλομήλα Λαπατά με τη χρήση της γλώσσας να είναι κάτι παραπάνω από εξαιρετική και αυτή που κυριαρχεί, εν τέλει, στο κείμενο, για άλλη μια φορά.

Βαθμολογία 5/5

Στοιχεία Βιβλίου:

Τίτλος: Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού

Συγγραφέας: Φιλομήλα Λαπατά

Εκδ. Καστανιώτη

Ημ.Εκδ.: 2004

Σελ. 380

Γη της πικραμένης Παναγιάς -Θοδωρής Παπαθεοδώρου

     Είπα να κάνω ένα ξεφύλλισμα στο πρώτο βιβλίο της σειράς (Γη της πικραμένης Παναγίας) του αγαπημένου συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου με ιστορικό υπόβαθρο την Κύπρο, ώστε να θυμηθώ κάποια σημεία του πριν την ανάγνωση του δεύτερου βιβλίου (Γη του άγριου καιρού), που αυτές τις μέρες απέκτησα. Ξεφύλλισμα όμως και Θ Παπαθεοδώρου δεν πάνε μαζί. Ο λόγος του είναι εκεί και τέτοιος που βυθίζεσαι στο κείμενο με την Ιστορία να σε αγκιστρώνει και να σου επιβάλει την διδαχή της, με την (μυθ)ιστορία να σε κρατά δέσμιο του κειμένου και να σου μεταλαμπαδεύει γνώση καθώς και το εκάστοτε συναίσθημα που κουβαλούν οι καλοσχηματισμένοι ήρωες, αντίστοιχα.

        Παραμονή της Παναγίας του 1974 ο Αττίλας 2 ξεκινά και πρόσωπα και τόποι της Κύπρου βεβηλώνονται από τους εισβολείς. Αμμόχωστος, Λευκωσία, Γερόλακος, πατόνται από Τούρκους, βομβαρδίζονται ανελέητα, με τους εισβολείς να αιχμαλωτίζουν και να λεηλατούν τόπους και ψυχές αθώων Ελληνοκυπρίων. Ανάμεσα τους οι μάνες της πικραμένης νήσου, η Μαρίτσα που μέσα στον χαλασμό χάνει ένα από τα αγρινάκια της, η Χαρά που γίνεται ασπίδα για τη μικρής της κόρη, βιάζεται ομαδικά και λυσσαλέα και η Ελένη που μαζί με την Ελευθερίτσα της αγωνιούν για τους αγνοούμενους άντρες της οικογένειάς τους.

     Κι ενώ οι σελίδες προχωρούν, με την αγωνία για την πορεία των ηρώων μέσα στον ορυμαγδό της εισβολής να κυριαρχεί, ο συγγραφέας μάς βουτά στο παρελθόν, στη δεκαετία του '50, τότε που οι ήρωες δρουν, ερωτεύονται, δημιουργούν και συντάσσονται ο καθένας από το δικό του μετερίζι στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου κατά των Άγγλων αποικιοκρατών, αρχικά, και στη συνέχεια στον διμέτωπο αγώνα, Άγγλων και συγχρόνως Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι με τις ευλογίες της Αγγλίας κυνήγησαν ανελέητα τους αγωνιστές έχοντας στην ατζέντα τους την Διχοτόμηση. Φυλακίσεις, κυνήγι, αγχόνη, προδοσία, διχασμός στη γη που είκοσι χρόνια μετά θα γίνει για όλους Γη της Πικραμένης Παναγιάς...

Τ' αηδόνια της σιωπής- Στέφανος Δάνδολος

'' Και με τα όνειρα ξοδεύτηκε ο καιρός. Πότε ήταν 1910 που είχαμε τη νιότη μας, πότε πέρασε ο Μεσοπόλεμος, πότε ήρθε η εποχή της καταχνιάς, ούτε που το κατάλαβα. Σαν νεράκι από πηγή κύλησαν τα χρόνια, κι εμείς απομένουμε όλο και πιο γερασμένοι, αλλά με την ίδια φλόγα στην καρδιά. Και χαμογελάμε στον ήλιο αισιόδοξοι, παίρνουμε δύναμη απ' τα όνειρά μας και την υπομονή μας, και έτσι δεν μας λείπει  σχεδόν τίποτα. Γιατί σε όλους μας λείπει κάτι.''

     Μ' αυτά τα λόγια ξεκινά η υπέροχη ιστορία των ηρώων του εξαιρετικού μυθιστορήματος Τ' αηδόνια της σιωπής του Στέφανου Δάνδολου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μέσα στο ζόφο των Δεκεμβριανών ο συγγραφέας τοποθετεί τους ήρωες του, τον κύριο Αριστείδη και την κυρία Ευδοξία, με τους χαρακτήρες, τις επιλογές και τις ιδιοσυγκρασίες τους να αποτελούν φως των εποχών, διαχρονικά, πόσο μάλλον στη σκοτεινή εποχή του Εμφυλίου όπου και δρουν. Η καλογραμμένη ιστορία του Δάνδολου είναι μια μεγάλη αντίφαση φως- σκοτάδι, συναίσθημα- αποκτήνωση, με το ειδύλλιο των δύο ηρώων να αποδίδεται με τέτοιο τρόπο από την πένα του συγγραφέα που νιώθεις την ποιητική χροιά, η οποία το περιβάλλει, να σε παρασύρει σε λογιών λογιών συναισθήματα. 

Οι κόρες της Ελλάδας 3: Η κάθαρση- Φιλομήλα Λαπατά

     Η Κάθαρση, το τρίτο και τελευταία βιβλίο της λογοτεχνικής σειράς Οι κόρες της Ελλάδας κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός ολοκληρώνοντας το μωσαϊκό των ηρώων μα και της ίδιας της Ιστoρίας της Ελλάδας και της πρωτεύουσάς της, της Αθήνας, με τρόπο λυτρωτικό, ταξιδιάρικο και κυρίως λογοτεχνικό.

     Η πένα της αγαπημένης συγγραφέως Φιλομήλα Λαπατά αποτύπωσε άψογα -άραγε φτάνει το εν λόγω επίρρημα για να εκφράσω το θαυμασμό μου για την γραφή της συγγραφέως;- στις σελίδες του αυτοτελούς μυθιστορήματος Η Κάθαρση την Αθήνα της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα με τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές της, τα ήθη και τα έθιμά της, τα γραφικά πρόσωπα της Πλάκας και τα ξεχασμένα πλέον επαγγέλματά της, τα μνημεία και τα νέα κτήρια της να είναι αυτά, που αποκαλύπτουν στον αναγνώστη την ηθογραφία/τοπογραφία της εποχής και που, εντέλει, τον παρασύρουν νοερά σε μια άλλη εποχή, σε μια άλλη Αθήνα.

     Το 1882 ο Φοίβος Νεγρεπόντης, αξιωματικός της Αστυνομίας Αθηνών, υπόσχεται στον ετοιμοθάνατο θείο του πως θα εξιχνιάσει αυτός την μοναδική υπόθεση που δεν είχε καταφέρει να επιλύσει και που τον βασάνιζε μέχρι και το τέλος της ζωής του: τη δολοφονία της ιερόδουλης των Αθηνών. Λίγο καιρό μετά, η υπόθεση βγαίνει από το αρχείο, το μέγαρο Βαρβαρέσων, Δούκα και Βογιατζόγλου ανοίγει την πόρτα του στον επίμονο αξιωματικό μιας και είναι το κοντινότερο κτήριο στον τόπο του εγκλήματος και μαζί του πρόσωπα: Λέγκω, Οδύσσεια, Ομέρ….,

Αυγή, Το θαμμένο τετράδιο - Σπύρος Πετρουλάκης

     Μετά την παρουσίαση του νέου βιβλίου του Σπύρου Πετρουλάκη στη Δανειστική Βιβλιοθήκη του Π.Σ. Εξαμιλίων (δείτε την εδώ ) στις 22 Απριλίου 2024,  δε θα μπορούσα να μην επιλέξω για ανάγνωση το Αυγή- Το θαμμένο τετράδιο μιας και η παρουσίαση καθώς και όσα ακούστηκαν σ' αυτή κέντρισαν το ενδιαφέρον μου.

     Στο Αυγή - Το θαμμένο τετράδιο, ο συγγραφέας καταπιάνεται με μια από τις πιο σκοτεινές και αιματοβαμμένες σελίδες της σύγχρονής μας Ιστορίας, αυτή του Εμφυλίου. Με σεβασμό και αντικειμενικότητα χωρίς να τοποθετείται υπερ ή κατά κάποιου από τους εμπλεκόμενους της εμφύλιας διαμάχης ξεδιπλώνει την ιστορία του και αποκαλύπτει, συν της άλλης, λεπτομέρειες που κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο.

     Κεντρικό πρόσωπο η Αυγή, μια νεαρή αντάρτισσα που έρχεται αντιμέτωπη με την Ιστορία, τις Ιδέες, τα πάθη και τον έρωτα, καταστάσεις που, εν τέλει, την οδηγούν στο Παλαιό Τρίκερι Μαγνησίας, στον τόπο εξορίας 5.000 γυναικών, εκεί που οι άθλιες συνθήκες, οι βασανισμοί των δήμιων και η εξαθλίωση των κρατουμένων γράφουν τη μετεμφυλιακή Ιστορία. Η Αυγή θα περάσει μέσα από την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο για να βρεθεί το 1949 εξόριστη μαζί με άλλες σπουδαίες και άψογα σκιαγραφημένες, απο την πένα του συγγραφέα, γυναίκες, όπως η αγαπημένη μου Μαρία, με τις ιστορίες της καθεμιάς από αυτές να συνθέτουν το μωσαϊκό της μυθοπλασίας.