Τρίτη, 10 Απριλίου 2018

Γυναίκες της μικρής πατρίδας-Θοδωρής Παπαθεοδώρου

     Αρετή και Φωτεινη, γυναίκες της Μακεδονίας, γυναίκες για την Μακεδονία, γυναίκες που μας μιλούν με θάρρος, τόλμη, ήθος και ψυχή για την σκλάβα Μακεδονία και τον Αγώνα της για την λευτεριά, έναν αγώνα που οι χειρισμοί των πολιτικών φοβούμαι πως θυσιάζεται στον βωμό της εξουσίας και της ψηφοθηρίας της...

  Ο αγαπημένος συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου, μετά από την εξιστόρηση του Εμφυλίου με τις Κόρες και τις Μάνες της λησμονιάς και της άδειας αγκαλιάς αντίστοιχα καθώς και των πέτρινων χρόνων της Χούντας των Συνταγματαρχών μέσα από τις σελίδες της εξαιρετικής διλογίας «Ζωές του Φθινοπώρου», στο νέο του πόνημα, στις «Γυναίκες της μικρής πατρίδας» μας ταξιδεύει με την βοήθεια των ηρώων του στη Μακεδονική γη και στον Αγώνα της, με τα καμένα χωριά, τις βιαιοπραγίες και τις αιματηρές προσπάθειες προσάρτησης τους στην Εξαρχία να πρωταγωνιστούν και να στέκουν τροχοπέδη στην ζωή των ηρώων και του Ελληνισμού.

     Μετά τα όμορφα λόγια της εισαγωγής: ...αγαπώ απλώς την πατρίδα και... περηφάνια νιώθω γι' αυτή και βαθύ σεβασμό για τη λαμπρή Ιστορία της. Γιατί τούτα τα σύνορα, όπου δεκάδες χιλιάδες πρόγονοί μας έχασαν το αίμα τους για να τα υπερασπιστούν, τούτο το κομμάτι γης που ονομάζουμε πατρίδα δεν είναι μια λέξη χωρίς ουσία, δεν είναι κούφιος λόγος. Αν αμφιβάλλετε, ρωτήστε έναν άνθρωπο που δεν έχει..., η ιστορία ξεκινά με το πρώτο κεφάλαιο να μας συστήνει τους ήρωες τοποθετώντας τους στο λυκαυγές του 19ου αιώνα και να φτάνει σιγά σιγά έως και τα αιματηρά γεγονότα του 1903...

     Με την Αρετή να έρχεται στη ζωή και να εγκαταλείπεται στο βρεφοκομείο Αθηνών, να ζει τα πρώτα τέσσερα χρόνια της ζωής της στο ψυχρό περιβάλλον του ορφανοτροφείου και να υιοθετείται εν τέλει από την Καλλιόπη Λάσκαρη, την θεία του Ίωνα Δραγούμη, του ανθρώπου που της εμφυσεί την αγάπη για την πατρίδα, τα ιδανικά, τις αξίες καθώς και την λευτεριά των αλύτρωτων εδαφών της. Η γαλούχηση του ξαδέρφου της θα την κάνει λοιπόν να γίνει κι εκείνη ενεργό μέλος του Μακεδονικού Αγώνα, μιας κι όταν ο φιλόπατρις και διορατικός Ίων Δραγούμης θα την καλέσει να ανέβει στη πολύπαθη μακεδονική γη και να διδάξει, ούσα διδασκάλισσα, την ελληνική γλώσσα σε σχολεία και χωριά που η Εξαρχία πνίγει στο αίμα, η Αρετή θα αφήσει χωρίς δεύτερη σκέψη τις ανέσεις που της παρέχει η οικογένειά της και η Αθήνα των περιπάτων και των κοσμικών και φιλανθρωπικών εκδηλώσεων και θα αναλάβει τον σπουδαίο ρόλο να μεταλαμπαδεύσει στα φοβισμένα μα διψασμένα για μάθηση Μακεδονόπουλα, την γνώση της ελληνικής παιδείας...
     Με την Φωτεινή να μεγαλώνει στην Ανατολική Ρωμυλία, να παίρνει τα ηνία του νοικοκυριού μετά τον θάνατο της μητέρας της, να μεγαλώνει με αγάπη τον μικρό της αδερφό μαζί με τον γιατρό πατέρα της που της παραδίδει τις γνώσεις και την αγάπη για την ιατρική και την φροντίδα όσων υποφέρουν. Οι βιαιοπραγίες όμως των Βούλγαρων θα αναγκάσει την τριμελή οικογένεια να εγκαταλείψει την Φιλιππούπολη το 1897 και να εγκατασταθεί στην Θεσσαλονίκη. Στο δρόμο του ξεριζωμού η νεαρή Φωτεινή θα χάσει τον αδερφό της και μαζί του την όποια αθωότητα της ηλικίας της. Κι όσο τα χρόνια θα περνούν η Φωτεινή θα μεγαλώνει και θα αποκτά ιδεώδη και ιδανικά, τα οποία θα την εντάσσουν κι αυτή στον αγώνα για την λευτεριά της Μακεδονίας...

Τρίτη, 3 Απριλίου 2018

Συζητώντας με τον συγγραφέα Θάνο Κονδύλη

      Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης απαντά στο ερωτηματολόγιο των ΒιβλιοΑναφορών και μας μιλά, μεταξύ άλλων, για το «Τρεις φορές νύφη» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
     Θα ήθελα να τον ευχαριστήσω θερμά που διέθεσε τον πολύτιμο χρόνο του ώστε να πραγματοποιηθεί η παρούσα συνέντευξη.
     Διαβάστε την κι εσείς και ελάτε λίγο πιο κοντά στο συγγραφέα κι άνθρωπο Θάνο Κονδύλη!



1. Από τις 8 Μαρτίου το νέο σας πόνημα, το  «Τρεις φορές νύφη», απέκτησε μια θέση στις προθήκες των βιβλιοπωλείων! Αφού σας ευχηθώ να είναι καλοτάξιδο, θα σας ζητήσω να μας το παρουσιάσετε με τον δικό σας μοναδικό τρόπο. 

Το καινούργιο μου βιβλίο είναι η ιστορία ενός νυφικού και μιας γυναίκας. Η ηρωίδα μου η Βίβιαν θα παντρευτεί τρεις φορές με αυτό. Μέσα από τα μάτια της ο αναγνώστης θα δει την ιστορία του νυφικού και της ίδιας, την ιστορία της Αθήνας και του Πειραιά στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα λίγο πριν ξεκινήσουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, αλλά και το Λονδίνο στις αρχές του 20ου αιώνα. Είναι μια διαρκής περιπέτεια τόσο της Βίβιαν όσο και του νυφικού της, ειδικά από τη στιγμή που οι δυο τους θα αποχωριστούν. Τότε θα ξεκινήσει ένας αγώνας για να ξανασμίξουν οι δυο τους. Είναι μία μοναδική ιστορία αγάπης κι έρωτα όχι μόνο ανάμεσα σε ανθρώπους αλλά και ανάμεσα στη Βίβιαν και στο νυφικό της που αποτελεί το Alter Ego της.

2. Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα που έπλασε στο μυαλό σας την υπόθεση του νέου σας βιβλίου;

Είχα επισκεφτεί στην Κύπρο μία έκθεση νυφικών 19ου και αρχών του 20ου αιώνα. Όταν είδα ένα συγκεκριμένο νυφικό, ένιωσα κάτι να με συνταράσσει. Γύρω μου υπήρχαν δεκάδες άλλα νυφικά, αλλά αυτό ειδικά ήταν κάτι το πολύ ιδιαίτερο και το ξεχωριστό. Την ώρα που παρατηρούσα όλες τις λεπτομέρειες που είχε απάνω του νόμιζα ότι αυτό το νυφικό θα μου μιλούσε. Κι όταν αργότερα επέστρεψα στο σπίτι μου, κατάλαβα ότι κάτι έπρεπε να γράψω για αυτό το όμορφο έκθεμα. Έτσι σιγά-σιγά στους επόμενους μήνες γεννήθηκε η ιδέα.

3. Ποιος από τους ήρωες του νέου σας βιβλίου είναι ο αγαπημένος σας; Ποιος σας ταλαιπώρησε να τον αποτυπώσετε στο χαρτί; Και ποιος σας έκανε να κλάψετε μαζί του; 

Θα έλεγα ότι και στις τρεις υπό ερωτήσεις υπάρχει μόνο μία απάντηση. Είναι η κεντρική ηρωίδα μου η Βίβιαν, της οποίας η ζωή περιστρέφεται γύρω από το όμορφο νυφικό της. Ομολογώ ότι με ταλαιπώρησε και την ταλαιπώρησα εξίσου, για να καταγράψω όσο μπορούσα καλύτερα τον εσωτερικό της κόσμο. Αναπόφευκτα και τα δάκρυα στα μάτια μας δεν άργησαν να εμφανιστούν.

4. Διαβάζοντας ένα βιβλίο ψάχνω πάντα κάτω από τις λέξεις τα μηνύματα που ίσως θέλει ο συγγραφέας να μεταφέρει στους αναγνώστες του. Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας ένα μήνυμα που οι κεντρικοί σας ήρωες θέλουν οπωσδήποτε εμείς οι αναγνώστες να το ''παραλάβουμε'';

Το βιβλίο που θα διαβάσετε είναι μεστό από νοήματα. Αλλά νομίζω ότι το κεντρικό νόημα που θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι ότι δεν θα πρέπει ως άνθρωποι να θεωρούμε τίποτα δεδομένο. Ούτε τους άλλους ανθρώπους, αλλά ούτε και τα αντικείμενα που έχουμε γύρω μας. Τα πάντα σε αυτή τη ζωή μεταβάλλονται, τα πάντα σε αυτή τη ζωή αλλάζουν και τίποτα δεν μένει ίδιο.

5. Ως αναγνώστης ποια επίθετα θα χρησιμοποιούσατε για να προσδιορίσετε το βιβλίο σας;

Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018

Οι δρόμοι της βροχής-Ελευθερία Χατζοπούλου


     Συγκινητικό και ανατρεπτικό σε κάποια σημεία το βιβλίο της Ελευθερίας Χατζοπούλου «Οι δρόμοι της βροχής» που ταξιδεύει τους αναγνώστες σε δρόμους γεμάτους πάθη, βάσανα, έρωτες, σφάλματα και ιστορικές στιγμές που με την ανεμπόδιστη δύναμή τους έπαιξαν ρόλο καταλυτικό στις ζωές των ηρώων. 

     Τον Οκτώβρη του ’22 η Γιασεμή και η γιαγιά Ασημίνα, η μόνη από την οικογένεια της νεαρής κοπέλας που βρίσκεται κοντά της καθώς οι γονείς της έχουν πεθάνει και ο μικρός της αδερφός βρίσκεται στο μέτωπο της Μικρά Ασίας, ετοιμάζονται, όπως όλος ο ελληνισμός της Θράκης, να εγκαταλείψουν οριστικά τις πατρώες εστίες. Η Μικρασιατική Καταστροφή και η συνθήκη των Μουδανιών έχουν τελεσίδικα ορίσει την απομάκρυνσή τους από την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανδριανούπολη.
     Στον πυρετό των προετοιμασιών η Γιασεμή γυρίζει την σκέψη της πίσω και μας αφηγείται αναδρομικά τα βάσανά της ως Θρακιώτισσα: τον πρώτο ξεριζωμό των Θρακιωτών το 1913-1914 με την ίδια και την οικογένειά της να ζητούν προστασία από την φωτιά του Α’ Παγκόσμιου πολέμου στην Θεσσαλονίκη, τις βιαιοπραγίες των Βούλγαρων κομιτατζήδων και των Νεότουρκων. Θυμάται τον θάνατο της μητέρας της στην Σαλονίκη, την επιστροφή της εναπομείνασα οικογένειας το 1920 στην Ανδριανούπολη, την ύπουλη οικειοποίηση του μαγαζιού του πατέρα της από τον Τούρκο που του το είχε εμπιστευτεί το ‘13 κάτι που στοίχισε πολύ στον Κωνσταντή ο οποίος και πέθανε από τον καημό του αφήνοντας μόνες τις δυο γυναίκες να βιώνουν τα σκαμπανεβάσματα που τους επιφύλαξε η Ιστορία...
      Φεύγουν λοιπόν μα πριν φύγουν η βία που θα ασκήσει την ημέρα της αναχώρησης ο Ομέρ στην Γιασεμή θα την στοιχειώσει, θα την γεμίσει ντροπή και θα βαρύνει κι άλλο τα βήματά της που την βάζουν στην στράτα, στο διάβα της οποίας θα της ‘’αρπάξει’’ τελικά την γιαγιά της και θα της φέρει τον Ιούλιο του ’23 τον καρπό του βιασμού του Ομέρ...
     Η Γιασεμή μπαίνει λοιπόν στο διάβα δρόμων βροχερών... δρόμων που η ντροπή, η μοναξιά και οι αναστολές την περιμένουν και την αγγίζουν...

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Ο ραφτάκος των λέξεων-Αντώνης Παπαθεοδούλου


‘’Απ’ότι κάλλη έχει ο άνθρωπος, τα λόγια έχουν τη χάρη να κάμουσι κάθε καρδιάν παρηγοριά να πάρει’’ 

    Μ’ αυτούς τους στίχους από τον Ερωτόκριτο του Β. Κορνάρου ο συγγραφέας Αντώνης Παπαθεοδούλου στολίζει την πρώτη σελίδα του υπέροχου βιβλίου «Ο ραφτάκος των λέξεων», προϊδεάζοντάς μας πως στις επόμενες σελίδες οι λέξεις και η ομορφιά τους θα πρωταγωνιστήσουν μαζί με τον ήρωά του.
     Και έτσι γίνεται καθώς ο ραφτάκος, ο ήρωας δηλαδή του κειμένου, και οι λέξεις υφαίνουν ένα μοναδικό, νοσταλγικό και τρυφερό παραμύθι που κάνει τον αναγνώστη να αγαπήσει και να παίξει με τις λέξεις και την ουσία τους.

     Ο ραφτάκος που ζει σε μια μικρή πόλη, τόσο μικρή που μοιάζει σαν χωριό, είναι ο μοναδικός που ασκεί σ’ αυτή το επάγγελμα του ράφτη. Όλοι μικροί και μεγάλοι ράβονται σε εκείνον. Είναι λοιπόν μοναδικός. Δεν τον κάνει όμως μόνο αυτό μοναδικό αλλά κυρίως ο τρόπος που ράβει τα ρούχα των πελατών του και πιο συγκεκριμένα το υλικό που χρησιμοποιεί για να ενώνει τα υφάσματα κατά την ραφή τους: η συνηθισμένη κλωστή απουσιάζει, στην θέση της χρησιμοποιεί λέξεις! Λέξεις επιλεγμένες από τον ίδιο από παραμύθια, ποιήματα, τραγούδια, εγκυκλοπαίδειες και λογοτεχνικά βιβλία που έχουν κατακλύσει το ραφταδικό του. Λέξεις που τις βάζει στην σειρά και δημιουργούν μοναδικά και πολύτιμα ρούχα.
     Έτσι όταν ράβει καλοκαιρινά ρούχα διαλέγει λέξεις που ανακουφίζουν την κάψα του καλοκαιριού: ίσκιος, κρύσταλλο, γάργαρο νερό. Ενώ για τα χειμωνιάτικα: λιακάδα, φλόγα, θράκα. Οι πελάτες του όταν φορούν τα ρούχα του νιώθουν δροσιά και ζέστη αντίστοιχα, νιώθουν την δύναμη των λέξεων... 
     Τα χρόνια όμως περνούν. Το χωριό γίνεται πόλη. Το επάγγελμα του ράφτη περνά στη λήθη. Η βιομηχανία και η μόδα παίρνουν το πάνω χέρι. Ο κόσμος πλέον επιλέγει για ρουχισμό τα τυποποιημένα που επιβάλει η μόδα και το στυλ της εποχής. Και ο ραφτάκος παύει να ράβει... Και ξεχνιέται απ’όλους.
     Ώσπου έναν βαρύ χειμώνα, που το κρύο και ο χιονιάς έπεσε πάνω από την πόλη και τους κατοίκους της και κανένα από τα ρούχα τους δεν μπορούσε να τους ζεστάνει, βγήκαν από τα μπαούλα τα ρούχα τα ραμμένα από τον ξεχασμένο ράφτη. Η θαλπωρή αυτών των ρούχων φέρνει στην μνήμη τους τον ραφτάκο που από εκείνη την στιγμή κι ύστερα πιάνει τα ραφτικά του κι αρχίζει να ράβει πάλι τα μοναδικά του ρούχα μαθαίνοντάς μας πως οι λέξεις έχουν την δική τους μοναδική δύναμη, μια δύναμη που μπορεί να ζεστάνει την ψυχή του ανθρώπου... να τον κάνει να νιώσει όμορφα... να τον κάνει να σταθεί στα πόδια του! 

Τρίτη, 6 Μαρτίου 2018

Η αναλαμπή-Νίκος Θέμελης

     Κι ενώ στην «Αναζήτηση», στο 1ο δηλαδή βιβλίο, οι ήρωες δρούσαν στην Μικρά Ασία με την άνοδο των Νεότουρκων και την Καταστροφή ως ιστορικό υπόβαθρο και στην «Ανατροπή», στο 2ο βιβλίο, στην Οδησσό του Α’ Παγκόσμιου πολέμου και της Οκτωβριανής Επανάστασης, στην «Αναλαμπή», στο τρίτο και τελευταίο βιβλίο της σειράς του Νίκου Θέμελη, ο χρόνος δράσης παραμένει ίδιος με τον μόνο που αλλάζει να είναι ο τόπος καθώς η πένα του συγγραφέα τοποθετεί τους ήρωες στην Αθήνα των αρχών του 20ου αιώνα φτάνοντας έως και την δεκαετία του Μεσοπολέμου με την Μεγάλη Ιδέα και τον Διχασμό να πρωταγωνιστούν μαζί με τους ήρωες διαμορφώνοντας μάλιστα την ψυχοσύνθεση τους και παίζοντας καταλυτικό ρόλο στην πορεία της ύπαρξης τους. 

     Ο Διαμαντής, μεγαλέμπορος υφασμάτων με κατάστημα στην Αιόλου και η Αριστέα, η σύζυγος του, δέχονται την τελευταία μέρα του 1899 ένα απρόσμενο δώρο: ένα μωρό αφήνεται στην πόρτα του αρχοντικού τους. Την ταυτότητά του, που την γνωρίζει καλά ο Διαμαντής και ο Δημητράκης, την αποκρύπτουν σκόπιμα από την Αριστέα, η οποία αγκαλιάζει από την πρώτη στιγμή το μικρό αγοράκι, τον Στέφανο. Ο Στέφανος, που γεμίζει την ζωή του ζευγαριού, μεγαλώνει με αγάπη, φροντίδα και αρχές σύμφωνα με αυτές που αρμόζουν στα παιδιά της αστικής τάξης που ανήκει κι η οικογένειά του. Ο θείος του ο Δημητράκης βρίσκεται πάντα στο πλευρό του. Τον κάνει να αγαπήσει τα βιβλία, την παιδεία, την Ιστορία των προγόνων του. Τον κάνει να πιστέψει κι αυτός στην Μεγάλη Ιδέα...
     Κι ενώ τα χρόνια περνούν η οικογένεια Λέκκα βιώνει άλλοτε με τον θείο Χαράλαμπο την στοχοποίηση από τους Αντιβενιζελικούς κάθε που έρχονταν στην εξουσία, με τον Δημητράκη τον προβληματισμό για τον πνευματικό κόσμο, τον οποίο και μας τον συστήνει καθώς και την πλήρη απογοήτευση από την πλάνη της Μεγάλης Ιδέας που τον οδηγεί τελικά στην αυτοχειρία...

Κυριακή, 4 Μαρτίου 2018

Οι Μοίρες-Αγγελική Δαρλάση

     Πάντα με σαγήνευε, για έναν ανεξιχνίαστο λόγο, η παράδοση που θέλει τις τρεις γυναίκες, τις Μοίρες, να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην διαμόρφωση της πορείας ζωής των θνητών. Η Κλωθώ που η μυθολογία θέλει να είναι η πρώτη από τις τρεις Μοίρες κι αυτή που αποφασίζει αν θα γεννηθεί ο κάθε άνθρωπος, αφού κλώθει το νήμα της ζωής, η Λάχεσις που το ξετυλίγει μοιράζοντας στους θνητούς τους κλήρους που θα τύχουν στον καθένα και η Άτροπος που το κόβει, όταν έρθει η ώρα, είναι για ‘μένα από τις πιο επιβλητικές μυθολογικές μορφές και η ιστορία τους εξάπτει την φαντασία μου δημιουργώντας στο μυαλό μου μαγικές εικόνες και στην ψυχή μου πολλά πολλά συναισθήματα. 

     Η αγαπημένη συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση στη σειρά Ιστορίες Νεοελληνικής Μυθολογίας χρησιμοποιώντας έμμετρο δεκαπεντασύλλαβο κάτι που, φυσικά, εντείνει την αίσθηση της προφορικής παράδοσης, μας κάνει να ξαναθυμηθούμε μύθους και λαϊκές παραδόσεις που τείνουν σιγά σιγά να εκλείψουν.

Τρίτη, 20 Φεβρουαρίου 2018

Συζητώντας με τον συγγραφέα Στέφανο Δάνδολο!

  Ο Στέφανος Δάνδολος απαντά στο ερωτηματολόγιο των ΒιβλιοΑναφορών και μας μιλά για το ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ, το τελευταίο του πόνημα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ
     Ευχαριστώ θερμά τον συγγραφέα για τον χρόνο που διέθεσε ώστε να απαντήσει στις ερωτήσεις μου και να πραγματοποιηθεί η παρούσα συνέντευξη. Για το blog και για εμένα προσωπικά είναι μεγάλη τιμή ! 
     Διαβάστε την λοιπόν και ελάτε λίγο πιο κοντά στο έργο και στην προσωπικότητα του Στέφανου Δάνδολου!

1. Tο νέο σας πόνημα, το «Ιστορία χωρίς όνομα», κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο από τις εκδόσεις Ψυχογιός! Αφού σας ευχηθώ να συνεχίσει ανεμπόδιστα το αναγνωστικό του ταξίδι, θα σας ζητήσω να μας πείτε δυο λόγια γι’ αυτό. Δυο λόγια τα οποία δεν έχουν ειπωθεί ακόμη και θα θέλατε , πολύ, να ακουστούν. 

Το βιβλίο εξιστορεί δύο καίριες χρονικές περιόδους της ζωής της Πηνελόπης Δέλτα. Το τέλος της σχέσης της με τον Ίωνα Δραγούμη, το καλοκαίρι του 1908, όταν είχε σταλεί από την οικογένειά της σε ένα σανατόριο στα περίχωρα της Βιέννης με τη ρητή εντολή να αποβάλλει από την καρδιά της το αγκάθι του παράνομου αυτού πάθους. Και το τελευταίο εικοσιτετράωρο της ζωής της, τον Απρίλιο του 1941, όταν οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα.  

2. Πόσο κράτησε χρονικά η έρευνα που κάνατε πριν ξεκινήσετε το μυθιστόρημα στο οποίο πρωταγωνιστεί η σπουδαία συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα; Και κυρίως τι είδους έρευνα κάνατε;  

Τα πρώτα στοιχεία αλιεύτηκαν το 2010, όταν άρχισα να ερευνώ την περίοδο των αρχών του εικοστού αιώνα για λογαριασμό της «Χορεύτριας του Διαβόλου». Βασικός πυρήνας της έρευνας όμως, στάθηκαν αργότερα οι «Ενθυμήσεις» της Πηνελόπης Δέλτα, τα κείμενα με τα οποία η ίδια ανθολόγησε τη ζωή της. 

3. Κάνοντας την έρευνα σας για την ζωή της Πηνελόπης Δέλτα ανακαλύψατε κάποιο στοιχείο που σας έκανε να σκεφτείτε: πως ναι αυτό πρέπει να το αναδείξω στις σελίδες του βιβλίου μου γιατί είναι κρίμα να μείνει στην αφάνεια.  

Η περίοδος που πέρασε στο σανατόριο του Γκάινφαρν, το 1908. Εκείνες οι εβδομάδες στάθηκαν καθοριστικές, πιστεύω, όχι μόνο ως προς την έκβαση της σχέσης της με τον Δραγούμη, αλλά και για τη μετέπειτα ζωή της. 

4. Ποιο στοιχείο της προσωπικότητας της Πηνελόπης Δέλτας ξεχωρίζετε-θαυμάζετε; Και ποιο από την πορεία της μέσα στον κόσμο της γραφής;