Lacryma Christi & Εις το όνομα της μητρός- Φιλομήλα Λαπατά

Δεν μπορώ να θυμηθώ πότε ακριβώς το ανακάλυψα για πρώτη φορά. Ήμουν πολύ μικρή. Την ύπαρξή του τη γνωρίζαμε μόνο οι δυο μας. Εκείνο κι εγώ. Ήταν το αόρατο σακούλι που είχα κρεμασμένο στην πλάτη μου. Μέσα μπορούσα να πετάω ό, τι το κοινωνικό μου περιβάλλον και, προπαντός, οι γονείς μου θεωρούσαν ανεπίτρεπτο επάνω μου ή στη συμπεριφορά μου.

... Οι γονείς μου έκαναν τα πάντα για εμένα εκτός από το να με αφήσουν να γίνω ο εαυτός μου. "Τα καλά κορίτσια δε θυμώνουμε!" Πήρα τότε το θυμό μου, που δεν ταίριαζε με την εικόνα της καλής κόρης, αργότερα κυρίας, συζύγου, μάνας, και τον πέταξα μέσα στο αόρατο σακούλι. "Τα καλά κορίτσια δεν αντιμιλούν!" Πάει και η γνώμη μου μέσα στο σακούλι. "Τα καλά κορίτσια δε φωνάζουν!" Πάει η φωνή μου. "Τα καλά κορίτσια δε χορεύουν έτσι ξεδιάντροπα!" Πάει και ο αυθορμητισμός μου. Ακολούθησε η ευαισθησία μου, η σεξουαλικότητά μου, και στο τέλος η αυθεντικότητά μου, και δεν μπορώ πια να θυμηθώ και τι άλλο. ... το κρέμασα στην πλάτη μου (αναφέρεται στο σακούλι) και από τότε έγινε αναπόσπαστο εξάρτημα της ύπαρξής μου. Χρειάστηκα είκοσι χρόνια για να το γεμίσω. Από τα είκοσι και μετά, πέρασα την υπόλοιπη ζωή μου τραβώντας έξω από το σακούλι ένα ένα ό, τι είχα πετάξει μέσα. Έπρεπε να τα κάνω ξανά όλα δικά μου, για να μπορέσω να ζήσω.

αποσπάσματα σελίδων 58 & 60- Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού

      Το δεύτερο αυτοτελές μυθιστόρημα της τριλογίας της Διασποράς της αγαπημένης συγγραφέως Φιλομήλα Λαπατά, το «Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού» φιλοξενεί στις σελίδες του την ιστορία μιας ηρωίδας που η πορεία της στο ταξίδι της αφήγησης μάς αποκαλύπτει διαχρονικές αλήθειες: για τη σχέση του ανθρώπου με την οικογένεια, το Θεό, τις κοινωνικές συμβάσεις που κομματιάζουν την προσωπικότητα, την πάλη του ατόμου να γίνει ο εαυτός του, να τον αγαπήσει και να τον αποδεχτεί. Η αγάπη, το μίσος, η συγχώρεση τυλίγουν τους ήρωες και κατ' επέκταση τους αναγνώστες τους. Οι ήρωες και οι τόποι που αυτοί δρουν, η σαγηνευτική Σαρδηνία του 19ου αιώνα, παίρνουν μορφή μέσα από την εξαιρετική γραφή της Φιλομήλα Λαπατά με τη χρήση της γλώσσας να είναι κάτι παραπάνω από εξαιρετική και αυτή που κυριαρχεί, εν τέλει, στο κείμενο, για άλλη μια φορά.

Βαθμολογία 5/5

Στοιχεία Βιβλίου:

Τίτλος: Lacryma Christi, Το δάκρυ του Χριστού

Συγγραφέας: Φιλομήλα Λαπατά

Εκδ. Καστανιώτη

Ημ.Εκδ.: 2004

Σελ. 380

Το βραχιόλι της φωτιάς - Βεατρίκη Σαΐας- Μαγρίζου

     Η δραματική πορεία μιας εβραϊκής οικογένειας της Θεσσαλονίκης του 20ου αιώνα καθώς και της ίδιας της κοινωνίας περνούν μέσα από την εξιστόρηση της συγγραφέως Βεατρίκης Σαΐας- Μαγρίζου στο Βραχιόλι της Φωτιάς ζωντανεύοντας στις σελίδες του την εποχή και το ιστορικό της πλαίσιο.

     Με αφετηρία την Πυρκαγιά του 1917 στη Θεσσαλονίκη η συγγραφέας μας αφηγείται την ιστορία της οικογένειας του πατέρα της. Η Μπενούτα, η μητέρα της εύπορης οικογένειας βρίσκεται μαζί με τα παιδιά της στο σπίτι τη στιγμή που η φωτιά τυλίγει την εβραϊκή συνοικία και η κάπνα κάνει αποπνικτική την ατμόσφαιρα. Για καλή τους τύχη ο τσιγγάνος Αγγελής τους ανεβάζει στο κάρο του και τους σώζει τη τελευταία στιγμή. Ο Αγγελής τους οδηγεί στον καταυλισμό των τσιγγάνων, μακριά από τη πόλη που οι φλόγες την καταπίνουν. Όσο θα μείνει στον καταυλισμό η Μπενούτα και μαζί της και οι αναγνώστες θα γνωρίσουν τη νοοτροπία, τα ήθη και τα έθιμα της νομαδικής φυλής που σε πολλά μοιάζουν με αυτά των Εβραίων αγνοώντας πως ακόμα και το φινάλε θα είναι κοινό. Φεύγοντας θα αφήσει πίσω για ευχαριστώ στην οικογένεια του Αγγελή ενα βραχιόλι κειμήλιο, ενα βραχιόλια κρίκο συνδετικό ανθρώπων και γεγονότων.

...Φεύγοντας, της χάρισα το βραχιόλι του μπατ-μίτσβα, η μένσα μου, καταπως συνηθίζουμε να κάνουμε εμείς δώρο στα κορίτσια τη μέρα της ενηλικίωσής τους. Το δικό μου βραχιόλι ηταν, ομως ιδιαίτερο. Δε. τελείωνε σε κεφάλι φιδιού, όπως όλα τ' αλλά. Το δικό μου κατέληγε σε δύο οβάλ πλακίτσες, στις οποίες ήταν χαραγμένα τα αρχικά μου με διαμαντάκια. Ένα καλλιγραφικό Μ κι ενα Ν. Μπενούτα Ντάσα. (σελ.51-52).

Η εκτέλεση- Φρέντυ Γερμανος

     Η Εκτέλεση του Φρέντυ Γερμανού είναι ένα αντιφατικό βιβλίο καθώς σ’ αυτό πρωταγωνιστεί και συγκρούεται ο έρωτας και το πάθος με τον θάνατο και την εκτέλεση. Στις σελίδες του η ιστορία του πρόξενου, βουλευτή, λογοτέχνη και ιδεολόγου Ίωνα Δραγούμη ζωντανεύει και μαζί της ο Μακεδονικός Αγώνας, ο Βενιζέλος, οι Βαλκανικοί, ο Διχασμός, ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος, οι εδαφικές διεκδικήσεις και η πολιτική σκηνή του τόπου όπου και ορθώνονται μπρος στον αναγνώστη, πληροφορούν και τον μεταφέρουν επιτυχώς στο χωροχρόνο.
     Με επίκεντρο την εκτέλεση του Δραγούμη στα Ιουλιανά του 1920 από το απόσπασμα του βενιζελικού τάγματος ασφαλείας του Παύλου Γύπαρη, ο συγγραφέας κάνει αναδρομή στη ζωή του ήρωα και μας ταξιδεύει στην Αλεξάνδρεια της Μπελ Επόκ εκεί που το 1905 συναντά την μετέπειτα συγγραφέα Πηνελόπη Δέλτα, τον μεγάλο πλατωνικό και άδοξο έρωτά του μιας και η Δέλτα είναι παντρεμένη, μητέρα τριών παιδιών και γαλουχημένη έτσι ώστε να υπηρετεί τις αριστοκρατικές της καταβολές. Την συναντά στο αλεξανδρινό θέατρο όπου η δεκαεξάχρονη, τότε, Κοτοπούλη ανεβάζει Ηλέκτρα. Η μοίρα ήδη σχεδιάζει, ερήμην τους, το θρυλικό ερωτικό τους τρίγωνο…
     Ο έρωτάς του για την άβουλη Δέλτα ίσως και να έβαλε την πρώτη σφαίρα στη θαλάμη των όπλων των εκτελεστών του καθώς ο πατέρας της Πηνελόπης Δέλτα, ο Εμμανουήλ Μπενάκης, κατηγορήθηκε ως ηθικός αυτουργός της εκτέλεσης με τον Γύπαρη μάλιστα να τον κατηγορεί ευθέως και να υποστηρίζει πως ο Μπενάκης έδωσε την διαταγή για την εκτέλεση του Δραγούμη παρακινούμενος προφανώς από το μίσος του για το ερωτικό σκάνδαλο της Αλεξάνδρειας.

Νύφες-Ιωάννα Καρυστιανή

Κουπαστή - σούρουπο

H Νίκη μόνη στα ρέλια. Τα μαλλιά της στον αέρα.

Ο καπετάνιος πλησιάζει σχεδόν αθόρυβα. Τον παίρνει χαμπάρι από το τσαφ του αναπτήρα του καθώς ανάβει τσιγάρο.

ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ

Πρώτη θα φανεί η Αφροδίτη. Μετά

ο Σείριος. Κατόπιν ο Ωρίον. Όταν

καλοσοτεινιάσει φαίνονται και τα μικρά

μικρά. Όλα μαζί ταξιδεύουν προς την

Δύση. Έρχονται όλα από την Ανατολή.

ΝΙΚΗ

Από την Ανατολή και τα αστέρια....

στην Δύση. Σαν εμάς. (σελ. 143)

....Σαν την Νίκη και τις άλλες εφτακόσιες γυναίκες που τον Ιούνιο του 1922 άφησαν την Ανατολή της φτώχειας, της ορφάνιας και των απωλειών του πολέμου και επιβιβάστηκαν στο υπερωκεάνιο που τις μεταφέρει στην Αμερική και στην νέα προδιαγεγραμμένη ζωή τους. Κορίτσια ορφανά, κορίτσια φτωχά, κορίτσια όμορφα που αναγκάζονται να αφήσουν για πάντα πίσω τους πατρίδα, γονείς αλλά και κρυφούς έρωτες προκειμένου να γίνουν οι νύφες της φωτογραφίας...., οι νύφες που επιλέχθηκαν από τους μετανάστες γαμπρούς με κριτήριο μόνο μια κιτρινισμένη φωτογραφία σταλμένη από την πατρίδα. 

       Στο εικοσαήμερο ταξίδι τους, τα κορίτσια της Γ’ θέσης θα ρθουν αντιμέτωπα με τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς της ψυχής τους... Έτσι η Χαρώ παίζοντας το ούτι της θα βρει την δική της λύση στο προσωπικό της αδιέξοδο..., η δεκαεξάχρονη Όλγκα θα επαναστατήσει και θα ζήσει αυτό που ταιριάζει στα νιάτα της... ενώ η Νίκη, η Νίκη που δεν έχει λάβει ούτε ένα ερωτικό γράμμα, που δεν έχει νιώσει ποτέ το ερωτικό σκίρτημα, θα βρεθεί ανάμεσα στα θέλω και στα πρέπει που κουβαλά μια Ελληνίδα του 20ου αιώνα....

Η χήρα του Πειραιά-Φιλομήλα Λαπατά

     Μετά από εφτά χρόνια γάμου, μετά από εφτά χρόνια κοινής ευτυχισμένης ζωής, ο Φίλιππος Ρώμας και η Λάουρα Αλφιέρι χωρίζουν οριστικά και «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» μένει ολόγυμνη μπροστά στην θλίψη που φέρει η απώλεια. Ο χωρισμός τους δεν οφείλεται σε κάποια παρεξήγηση ή εγωιστική συμπεριφορά εκ μέρους της Λάουρας -άλλωστε αυτή την πέταξε από πάνω της λίγους μήνες μετά τον γάμο τους, μιας και η καρδιά της πήρε το πάνω χέρι παραγκωνίζοντας τις σκέψεις της για την παρακατιανή καταγωγή, όπως πίστευε, του Φίλιππου- αλλά στο πεπρωμένο. Η καρδιά του Φίλιππου, του Άντζουλού της όπως τον αποκαλεί, τον πρόδωσε αιφνιδιαστικά τις πρώτες μέρες του Νοέμβρη του 1909, αφήνοντάς την έρμαιο να αντιμετωπίσει τα γιατί της ζωής. Γιατί τώρα; Γιατί ο θάνατος; Και τώρα; Τι;

        Τι κι αν στην αρχή του γάμου τους δεν τον ήθελε! Όταν η καρδιά της μίλησε «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» λάτρεψε σαν Θεό της τον Φίλιππο, τον λάτρεψε περισσότερο και από την ίδια της την ύπαρξη, από την ίδια της τη ζωή, και έτσι ο χαμός του μόνο ματαιότητα της έφερε για την ζωή, για το μέλλον της….  

     Ο Φίλιππος χάθηκε. και η Λάουρα; Η Λάουρα τον ψάχνει μέσα από τα ανορθόγραφα ερωτικά του σημειώματα, μέσα από την μία και μοναδική τους κοινή φωτογραφία και κυρίως μέσα στους χώρους του αρχοντικού του στον Πειραιά όπου και, παρά τις αντιρρήσεις της μητέρας της, μετακομίζει με σκοπό να βρει τον Φίλιππό της. Στον Πειραιά, στους δρόμους του οποίου περπατούν άνθρωποι της άρχουσας οικονομικής τάξης του 19ου αιώνα μαζί με τις πόρνες των κακόφημων συνοικιών του, τους μαχαιροβγάλτες και τα κουτσαβάκια, η Λάουρα θα βιώσει το πένθος της χηρείας της βουτώντας για πρώτη φορά στα άδυτα της ψυχής της… Η κατάδυση αυτή θα την επαναφέρει άραγε στην ζωή; Ανακαλύψτε το!

      Η Κατίγκω, η Ζαμπέτα, η Θάλεια, η Ευλαλία και οι υπόλοιποι ήρωες της Ξυπόλυτης των Αθηνών, μαζί φυσικά με την Λάουρα Αλφιέρι,  επιστρέφουν στην Χήρα του Πειραιά και μας παρουσιάζουν μέσα από την μεστή γραφή της Φιλομήλας Λαπατά την εξέλιξη τους μεταφέροντάς μας στον Πειραιά του 19ου αιώνα και διδάσκοντάς μας αλήθειες για την ζωή και το πως θα πρέπει να την βιώνουμε με τις χαρές αλλά και τις μεγάλες απώλειες που πάντα μας επιφυλάσσει.

      Διαβάστε το…. θα σας ταξιδέψει!

Αγαπημένο απόσπασμα:

«Αχ.... Γιατί το σώμα να γερνάει; Γιατί η σήψη; Γιατί να τελειώνουν όλα μια μέρα ξαφνικά; Τι είναι η ζωή και τι άλλο υπάρχει τόσο βέβαιο, όσο ο θάνατος; Πως είναι δυνατό να ζούμε, να χαιρόμαστε, να γελάμε, να ερωτευόμαστε ενώ γνωρίζουμε πως μας περιμένει ο θάνατος;»

«Θα σου απαντήσω με μια φράση του Επίκουρου, κόρη μου: Ο θάνατος δεν πρέπει να μας απασχολεί καθώς ,όταν υπάρχουμε εμείς, δεν υπάρχει αυτός, και όταν υπάρχει αυτός, δεν υπάρχουμε εμείς.»

Βαθμολογία 5/5

Στοιχεία Βιβλίου:

Τίτλος: Η χήρα του Πειραιά

Συγγραφέας: Φιλομήλα Λαπατά

Εκδ.: Καστανιώτη

Ημερ.Εκδ.: 2012

Σελ.: 313

Δήμητρα Κωλέτη

Αιρετικοί-Leonardo Padura

      Το «Αιρετικοί» του Leonardo Padura είναι από τα βιβλία που ο τίτλος και το καθηλωτικό του εξώφυλλο μου κίνησαν αρχικά το ενδιαφέρον, που, βέβαια, εντάθηκε όταν διάβασα την περίληψη του, η οποία και ήταν καταλυτική για την αγορά του. 

      Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μεγάλα κεφάλαια, σε τρεις χρονικές περιόδους. Στο πρώτο κεφάλαιο, ο Ελίας Καμίνσκι φτάνει στην Αβάνα του 2007 και προσπαθεί, μαζί με τον πρώην αστυνομικό Μάριο Κόντε, να ανακαλύψει την πορεία που είχε μέσα στον χρόνο ένας πίνακας του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου Ρέμπραντ -και συγκεκριμένα μια προσωπογραφία ενός Εβραίο νεαρής ηλικίας που έχει όμως πολλά μορφολογικά στοιχεία του Χριστού-, ο οποίος αποτέλεσε έως και το 1939 οικογενειακό κειμήλιο των Καμίνσκι και που ύστερα από ‘’απουσία’’ δεκαετιών δημοπρατείτε το 2007 στο Λονδίνο. Μέσα από την έρευνα και τις διηγήσεις στον Μάριο Κόντε, ο Ελίας μας γνωστοποιεί την ιστορία του πατέρα του Ντανιέλ Καμίνσκι, του πρώτου αιρετικού του κειμένου: ο εννιάχρονος Ντανιέλ το 1939 μαζί με τον θείο του Γιόχαν βρίσκεται στο λιμάνι της Αβάνας και περιμένει, μαζί με πολλούς άλλους, την αποβίβαση των δικών του ανθρώπων και συγκεκριμένα των γονιών του και της μικρής του αδερφής από το υπερωκεάνιο Σέντ Λούις, το οποίο και μετέφερε εννιακόσιους κυνηγημένους, από την Ευρώπη, Εβραίους. Ο θείος Γιόχαν είναι σίγουρος πως η προσωπογραφία του Ρέμπραντ που έχει στις αποσκευές της η οικογένεια Καμίνσκι θα ανοίξει τον δρόμο για την αποβίβαση και την ένωση εν τέλει των μελών της οικογένειας. Η αποβίβαση όμως δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ καθώς η απληστία των Αρχών θα σπρώξει το πλοίο πίσω στην ναζιστική Ευρώπη, πίσω στο θάνατο….. Ο Ντανιέλ τότε θα χάσει για πάντα την οικογένεια του και στα χρόνια που θα ακολουθήσουν θα αμφισβητήσει την προγονική του πίστη και θα προσπαθήσει να απαγκιστρωθεί από αυτή. Το οικογενειακό κειμήλιο που θα επανεμφανιστεί μετά από σχεδόν είκοσι ολόκληρα χρόνια στα χέρια ενός διεφθαρμένου πρώην αξιωματούχου θα τον κάνει άραγε να χάσει και την ανθρωπιά του; 

         Στο δεύτερο μέρος μεταφερόμαστε στο Άμστερνταμ του 1643 όπου και παρακολουθούμε την ζωή του Εβραίου μαθητευόμενου ζωγράφου Ελίας Αμπρόσιους. Ενώ αυτός μαθαίνει, παρά την απαγόρευση του Εβραϊκού Νόμου, κρυφά την τέχνη της ζωγραφικής από τον Δάσκαλο της εποχής, Ρέμπραντ, εμείς παρακολουθούμε τα μυστικά του ζωγράφου αλλά και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε το οικογενειακό κειμήλιο των Καμίνσκι καθώς και πως αυτό έφτασε εν τέλει στην κατοχή της οικογένειας.

       Τέλος στο τρίτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου επανερχόμαστε χρονικά στο σήμερα. Ο Μάριο Κόντε το 2008 αναλαμβάνει να εξιχνιάσει την εξαφάνιση της Τζούντι Τόρες, της κόρης ενός διεφθαρμένου και άπληστου αξιωματούχου, η οποία αμφισβητεί τους πάντες και τα πάντα επηρεασμένη από την σαπίλα του συστήματος….. Και ενώ η έρευνα για την Τζούντι προχωράει, ο Μάριο Κόντε συναντά τους ίμο, τους πάνκ, και τους ροκάδες της σύγχρονης Αβάνας, που η διαφθορά της εξουσίας γέννησε ως αντίδραση, καθώς και τις απαντήσεις για την πορεία που ακολούθησε μέσα στον χρόνο το πορτρέτο του Χριστού-Εβραίου……