Οι Μαγεμένες-Las Incantadas

     «Οι Μαγεμένες-Las Incantadas»: ένα βιβλίο για την πολιτιστική μας κληρονομιά που η ανάγνωσή του ξυπνά το αίσθημα του σεβασμού γι’ αυτή και της ευθύνης που πρέπει να έχουμε για την προστασία και την ασφάλεια της.

     Ένα ιστορικό βιβλίο, στο οποίο οι κλεμμένες αρχαιότητες θρηνούν τον βίαιο ξεριζωμό τους από την πατρίδα... ουρλιάζουν για τον επαναπατρισμό τους...

     Η πένα της αγαπημένης Μαίρης Κόντζογλου μας φέρνει μπροστά σε ένα άγνωστο ιστορικό γεγονός, στη αρπάγη από τον Γάλλο παλαιογράφο Εμμανουήλ Μιλλέρ των Μαγεμένων.

     Για να γίνουν όμως τα πράγματα κατανοητά ας μιλήσουμε πρώτα για τις Μαγεμένες. 

Οι Μαγεμένες ήταν οχτώ ανάγλυφες μυθολογικές μορφές που διακοσμούσαν μια κορινθιακή κιονοστοιχία που βρίσκονταν στην εβραϊκή συνοικία Ρόγκος στη Θεσσαλονίκη. Χρονολογείται στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ ή στις αρχές του 3ου και οι μορφές που απεικονίζονταν ήταν οι εξής: ο θεός Διόνυσος δίπλα σε έναν πάνθηρα, η Αύρα με το αιθέριο πέπλο της, μια Μαινάδα να παίζει με το διπλό φλάουτό της, η Αριάδνη στεφανωμένη με φύλλα κληματαριάς, ο Γανυμήδης μαζί με τον Δία μεταμορφωμένο σε αετό, η Λήδα με τον κάτασπρο κύκνο της και ένας από τους Διόσκουρους. Το 1864 ο Εμμανουήλ Μιλλέρ παρά τη γενική αντίδραση του πληθυσμού της πόλης, αποξήλωσε το μνημείο, τεμαχίζοντάς το βίαια και το μετέφερε με την συγκατάθεση της Οθωμανικής διοίκησης στη Γαλλία και στο Μουσείο του Λούβρου όπου και εκτίθεται έως και σήμερα.

     Κι αφού τα ιστορικά στοιχεία της αρπαγής μας γνωστοποίησαν το άγνωστο σε πολλούς ιστορικό αυτό γεγονός, η παράθεση ενός όμορφου μύθου με τον οποίο ‘’δικαιολογείται’’ η ονομασία του μνημείου μαζί με τα προφητικά λόγια του εξόριστου Όθωνα το 1862: Φοβάμαι και για τους θησαυρούς αυτής της χώρας... Οι λαοί της Δύσης... ομοιάζουν με άτεκνους γονείς που απάγουν ένα παιδί για να έχουν κι εκείνοι. Οι συμπατριώτες μας απάγουν την κληρονομιά της Ελλάδας γιατί δεν έχουν δική τους ιστορία!(σελ.25-26) μας ανοίγουν εν τέλει το δρόμο για το ταξίδι, στο οποίο οι Μαγεμένες θα μας συνοδεύσουν από την πρώτη έως την τελευταία αράδα του εξαιρετικού αυτού βιβλίου στην Ιστορία της Σαλονίκ και του τόπου μας.

Πέρα από τα Παλιά Ασήμια-Μαίρη Κόντζογλου

«Υπάρχει κάτι εκεί πάνω… Θα στο πω όπως το λέει η νενέ και βγάλε συμπέρασμα μόνη σου. Είναι κάτι… ένα ασημένιο δίχτυ εκεί επάνω.. όχι δίχτυ, πιο πολύ με κέντημα μοιάζει, ένας τσεβρές, λέει, κεντημένος με μαλαματένια κλωστή… Κάθε κόμπος του είναι και μια ψυχή… Πολλές, χιλιάδες, εκατομμύρια ψυχές, που αποτελούν το σχέδιο. Ήρθες εσύ, Έλσα, μια ψυχή είσαι και εσύ… Ήρθες σ’ αυτό τον τόπο, εδώ, σε τούτα τα χώματα που είναι το τελάρο… πάνω του είναι κεντημένος ο τσεβρές. Σε περίμεναν…., ήρθες και τράβηξες μια κλωστή, … μια από όλες τις χιλιάδες,…. Έβγαλε μουσική η κλωστή σου καθώς τραβιόταν… Και όλες οι κλωστές, όλοι οι κόμποι άρχισαν να κινούνται… Σε περίμεναν… για να αρχινήσει ο χορός των ψυχών...».
   Και ο χορός των ψυχών, που ξεκίνησε στο πρώτο βιβλίο της εξαιρετικής τριλογίας των Παλιών Ασημιών της Μαίρης Κόντζογλου, συνεχίζεται και ολοκληρώνεται στο τρίτο και τελευταίο μέρος της σειράς, στο «Πέρα από τα Παλιά Ασήμια», με τρόπο που μαγεύει, συγκινεί και καθηλώνει από την πρώτη κιόλας σελίδα, από την πρώτη κιόλας λέξη του. 

     Η Έλσα, η προγονή της Σεβαστής Χατζηαβράμογλου, τραβά την ‘’κλωστή’’ που έχει φυλαγμένη το τελευταίο μέρος της μελωδίας ζωής της Σεβαστής, του Έλμερ, της Μακρίνας και των υπόλοιπων μελών της οικογένειας Χατζηαβράμογλου.

     Έτσι στο «Πέρα από τα Παλιά Ασήμια» μεταφερόμαστε στο 1924 και στο λιμάνι της Μερσίνας, εκεί δηλαδή που η Σεβαστή με ένα μωρό στην αγκαλιά αφού κατορθώνει, μετά από πολλές ταλαιπωρίες, να φτάσει και να συναντήσει τον αγαπημένο της Έλμερ, καρτερά, όπως όλοι οι Ανταλλάξιμοι, το βαπόρι που θα την βγάλει, σύμφωνα με τις διαταγές των μεγάλων αφεντάδων, από την Μικρασιατική γη και θα την μεταφέρει στην νέα της πατρίδα, στην Ελλάδα. Το πλοίο, αν και αργοπορημένο, φτάνει στην Μερσίνα. φτάνει όμως μια μέρα μετά την συμπλοκή, την αιματηρή συμπλοκή, στην οποία η Μοίρα θα δρομολογήσει την πορεία που θα έχει το ζευγάρι στο άμεσο, και όχι μόνο, μέλλον του…

     «Έι τατά, σεΐ τατά, όι μα, όι μα. Έβκαμε ση στράτα….» θα ψελλίσει, τότε, η πρόσφυγας Σεβαστή και θα αποχαιρετήσει με αυτό το αρχαίο θρηνητικό άσμα την πατρίδα της, την μεμλεκέτ της, ….θα αποχαιρετήσει τα εδάφη που της πρόσφεραν μαζί με τις άσχημες και τις πιο όμορφες στιγμές της μικρής της ζωής, στιγμές που θα τις κουβαλά για τριάντα τέσσερα ολόκληρα χρόνια, στιγμές που θα την συντροφεύουν ως το τέλος της….

     Με το «Πέρα από τα Παλιά Ασήμια» ο κύκλος ζωής των ηρώων της τριλογίας έκλεισε με τον πιο νοσταλγικό, καθηλωτικό και λυρικό τρόπο προσφέροντας στους αναγνώστες μια σειρά βιβλίων που μόνο ως κόσμημα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας μπορεί να χαρακτηριστεί! Οι ήρωες, τα συναισθήματα τους, η πλοκή και η ατμόσφαιρα που την διακατείχε υφάνθηκαν σαν άλλες κλωστές, με μαεστρία από την μοντέρνα και ρομαντική-ευαίσθητη πένα της Μαίρης Κόντζογλου (η γραφή της είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες που έχω συναντήσει μιας και είναι ένα κράμα στο οποίο περιέχονται πολλά είδη: λυρική, μοντέρνα, χιουμοριστική,κλπ) δημιουργώντας εν τέλει ένα ‘’υφαντό’’ στο οποίο η Ιστορία, το συναίσθημα και η πραγματική Λογοτεχνία αποτέλεσαν το περίτεχνο σχέδιο του.

Μια προσευχή για τα Παλιά Ασήμια-Μαίρη Κόντζογλου

     Με μια γραφή που δημιουργεί τόσα πολλά και διαφορετικά συναισθήματα στον αναγνώστη, η συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου μας παρουσιάζει στο «Μια προσευχή για τα Παλιά Ασήμια» τον δεύτερο κύκλο ζωής των ηρώων των Παλιών Ασημιών της, έναν κύκλο που η πορεία του Έλμερ, της Σεβαστής και των υπόλοιπων μελών της οικογένειας Χατζηαβράμογλο, μέσα στην Ιστορία και στην πλοκή που συνθέτει η συγγραφέας, καθηλώνει στην ανάγνωση από την πρώτη κιόλας σελίδα του βιβλίου!

    Οι σελίδες του ημερολογίου της γιαγιάς Σεβαστής συνεχίζουν να γυρίζουν και να αφηγούνται στην εγγονή της Έλσα τον έρωτα της με τον αμερικανό καθηγητή του Κολεγίου Ανατόλια στον Πόντο το καλοκαίρι του 1919, την παραδοχή αυτού του έρωτα το επόμενο καλοκαίρι και την επισφράγιση του με ένα τρυφερό φιλί μέσα σε μια από τις πολλές σπηλαιώδεις εκκλησίες της κοιλάδας του Γκιόρεμε στην Σινασό, την κατάληξη του μικρού της αδερφού Μποδοσάκη στον Πόντο του 1921, στον τόπο δηλαδή που ο Κεμάλ και οι Τσέτες προετοιμάζουν την συνάντηση του Ελληνικού πληθυσμού της περιοχής και της υπόλοιπης Μικράς Ασίας με την Μοίρα, την παγίδα που στήνει ο φιλάργυρος Ιορδάνης στην οικογένεια προκειμένου να αποκτήσει ό,τι πιστεύει πως του ανήκει, την ιστορία την μικρής Ελισσώς, της Μακρίνας, της νενές Σεβαστής, του Ομερ… και οι σελίδες γυρίζουν… Καταστροφή... προδοσία... θάνατος… και οι σελίδες γυρίζουν… Ανταλλαγή… πίκρα... πόνος... αδικία... αλλά και έρωτας... και οι σελίδες γυρίζουν… γυρίζουν…

       Και ενώ οι σελίδες γυρίζουν, ο αναγνώστης ζει μαζί με τους άρτια σκιαγραφημένους ήρωες, τον έρωτα, τον ρομαντισμό, την πίκρα της αδικίας και της προδοσίας, τον θυμό και την αγωνία. Η πλοκή του είναι αριστουργηματική και δοσμένη με τρόπο που να κρατά τον αναγνώστη σε εγρήγορση για την συνέχειά του, μιας και οι μικροί προϊδεασμοί που αναφέρει η συγγραφέας σε κάποια σημεία του κειμένου προκαλούν και κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο.

Τα Παλιά Ασήμια-Μαίρη Κόντζογλου

        «Τα παλιά ασήμια» της Μαίρης Κόντζογλου είναι το πρώτο βιβλίο της νέας τριλογία της, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο και που εμένα με εντυπωσίασε και με κέρδισε απόλυτα με την ενδιαφέρουσα υπόθεση και την ζωντανή γραφή που συνάντησα στις σελίδες του. Η μοντέρνα και γλαφυρή γραφή –πολλές φορές νόμιζα πως βρισκόμουν σε μια παρέα και η συγγραφέας ή ο κάθε ήρωας μού ψιθύριζε ο ίδιος την ιστορία του βιβλίου. τόσο οικεία, τόσο ζωντανή ήταν!-, η γρήγορη ροή, οι χαρακτήρες που διακατέχονταν από ρεαλισμό, ρομαντισμό και ερωτισμό, οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της Καππαδοκίας του 19ου και του 20ου αιώνα καθώς και η Καππαδοκία του σήμερα με τα σπάνια φυσικά αξιοθέατα που τοποθετεί η συγγραφέας την ιστορία της οικογένειας Χατζηαβράμογλου αλλά κυρίως τα συναισθήματα και οι εικόνες που γεννιούνταν και ξεπηδούσαν αντίστοιχα από την πένα της Μαίρης Κόντζογλου είναι μερικά από τα στοιχεία που μου κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον, καθηλώνοντάς με έτσι στην ανάγνωση του. Οι ήρωες είναι απτοι-οικείοι, ήρωες που θες να ακούσεις την ιστορία τους, να νιώσεις την ψυχή τους. 
         Ανυπομονώ πραγματικά να κυκλοφορήσει η συνέχεια του καθώς οι ψηφίδες της υπόθεσης μόλις τοποθετήθηκαν μπροστά μας. Είμαι σίγουρη πως θα προσθέτουν και άλλες πολλές και συγκλονιστικές ψηφίδες στα βιβλία που θα ακολουθήσουν φτιάχνοντας έτσι ένα μωσαϊκό, στο οποίο η Ιστορία, η μυθοπλασία και τα χρώματα της Ανατολίας θα κυριαρχήσουν, μαγεύοντας μας με την αρμονία του.
       Είναι ένα πολυπρόσωπο βιβλίο, με δύο παράλληλες ιστορίες, οι οποίες μάλιστα καλύπτουν κάτι περισσότερο από έναν αιώνα (1899-2004), που με ταξίδεψε στην επιβλητική Καππαδοκία, που με έκανε να οσφρανθώ τις μυρωδιές του τόπου, να νιώσω και να βιώσω τα συναισθήματα των ηρώων......

Διαβάστε το…..! Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα!

Συγχαρητήρια στην κα Κόντζογλου! Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο!

Λίγα λόγια για την  υπόθεση:

      Η Έλσα κάνει ένα ταξίδι στην Καππαδοκία, στην γενέτειρα γη της γιαγιάς της Σεβαστής, έχοντας στις αποσκευές της εκτός από τα απομεινάρια της κατάθλιψης που είχε περιέλθει μετά τον θάνατο του άντρα της Νικόλα και το ημερολόγιο της αγαπημένης της γιαγιάς. Εκεί θα συναντήσει τον γοητευτικό φωτογράφο Άλεξ και μαζί του θα περπατήσει, εν αγνοία της και εν αγνοία του, στους δρόμους που στο παρελθόν η πορεία ζωής των προγόνων τους ήταν συγκλίνουσα.

Περπάτα με τον άγγελό σου-Μαίρη Κόντζογλου

      Η Αρετή Ειρηναίου, η κεντρική ηρωίδα του «Περπάτα με τον άγγελο σου», είναι μια δασκάλα σαράντα ετών η οποία ζει μια κοινότοπη ζωή χωρίς πάθη και έντονες συγκινήσεις. Διδάσκει στο σχολείο της περιοχής της,κατοικεί στον πρώτο όροφο του πατρικού της έχοντας συντροφιά τον σκύλο της, τον Αζόρ και τραγουδά στην χορωδία της περιοχής της, την Σαπφώ. Όλα λοιπόν κυλούν σχετικά ήρεμα στην ζωή της, αν και μονότονα, μέχρι την στιγμή που κάνει την εμφάνισή του ο φύλακας άγγελός της, ο Παραδεισάκης –διευκρινήσεις από πού έχει πάρει το όνομά του δεν χρειάζονται. Είναι ένας άγγελος πρωτάρης, γκαφατζής, αστείος που με τις αθυρόστομες συζητήσεις του με τον σκύλο της προστατευόμενης του μας χαρίζει μια χιουμοριστική, ευαίσθητη, ανάλαφρη και ανθρώπινη ιστορία. Αν και μαθήτευσε στην Αγγελική Ακαδημία και αποφοίτησε με άριστα εντούτοις γίνεται ορατός από την Αρετή-πράγμα ανήκουστο για άγγελο και δη για αριστούχο- και τότε η Αρετή επ’ αφορμή αυτού αλλά και των απανωτών φτερουγοθεραπειών που της εφάρμοσε γίνεται…. άλλος άνθρωπος! Εγκαταλείπει τα μπεζ της ρούχα και βάζει χρώμα στην ενδυμασία της αλλά πρωτίστως στην ζωή της, Διεκδικεί, παθιάζεται, ονειρεύεται, κάνει ότι δεν έκανε εδώ και είκοσι πέντε ολόκληρα χρόνια λόγω των απογοητεύσεων που είχε γευτεί στο παρελθόν.Η αλλαγή της αυτή όπως είναι λογικό επηρεάζει τον περίγυρό της. Τα μέλη της Σαπφούς, και συγκεκριμένα κάποια από τα αρσενικά, βλέπουν την αλλαγή –και πώς να μην την δουν άλλωστε!- και τις χαρίζουν απλόχερα τον έρωτα και την ηδονή. Ο μαέστρος της προσφέρει την πατρική φιγούρα που τόσο είχε ανάγκη, η Στέλλα με την τραγική της ιστορία την γνώση πως δεν πρέπει να κρίνουμε τους ανθρώπους με ελαφρά την καρδία, μιας και το τι κουβαλά στην ψυχή του ο κάθε ένας από εμάς είναι αδιόρατο και καθοριστικό για την μετέπειτα συμπεριφορά μας και τέλος ο Αστέρης την αγάπη που αποζητούσε χρόνια. Είπα τέλος; Λάθος!