Γη της πικραμένης Παναγιάς -Θοδωρής Παπαθεοδώρου

     Είπα να κάνω ένα ξεφύλλισμα στο πρώτο βιβλίο της σειράς (Γη της πικραμένης Παναγίας) του αγαπημένου συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου με ιστορικό υπόβαθρο την Κύπρο, ώστε να θυμηθώ κάποια σημεία του πριν την ανάγνωση του δεύτερου βιβλίου (Γη του άγριου καιρού), που αυτές τις μέρες απέκτησα. Ξεφύλλισμα όμως και Θ Παπαθεοδώρου δεν πάνε μαζί. Ο λόγος του είναι εκεί και τέτοιος που βυθίζεσαι στο κείμενο με την Ιστορία να σε αγκιστρώνει και να σου επιβάλει την διδαχή της, με την (μυθ)ιστορία να σε κρατά δέσμιο του κειμένου και να σου μεταλαμπαδεύει γνώση καθώς και το εκάστοτε συναίσθημα που κουβαλούν οι καλοσχηματισμένοι ήρωες, αντίστοιχα.

        Παραμονή της Παναγίας του 1974 ο Αττίλας 2 ξεκινά και πρόσωπα και τόποι της Κύπρου βεβηλώνονται από τους εισβολείς. Αμμόχωστος, Λευκωσία, Γερόλακος, πατόνται από Τούρκους, βομβαρδίζονται ανελέητα, με τους εισβολείς να αιχμαλωτίζουν και να λεηλατούν τόπους και ψυχές αθώων Ελληνοκυπρίων. Ανάμεσα τους οι μάνες της πικραμένης νήσου, η Μαρίτσα που μέσα στον χαλασμό χάνει ένα από τα αγρινάκια της, η Χαρά που γίνεται ασπίδα για τη μικρής της κόρη, βιάζεται ομαδικά και λυσσαλέα και η Ελένη που μαζί με την Ελευθερίτσα της αγωνιούν για τους αγνοούμενους άντρες της οικογένειάς τους.

     Κι ενώ οι σελίδες προχωρούν, με την αγωνία για την πορεία των ηρώων μέσα στον ορυμαγδό της εισβολής να κυριαρχεί, ο συγγραφέας μάς βουτά στο παρελθόν, στη δεκαετία του '50, τότε που οι ήρωες δρουν, ερωτεύονται, δημιουργούν και συντάσσονται ο καθένας από το δικό του μετερίζι στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου κατά των Άγγλων αποικιοκρατών, αρχικά, και στη συνέχεια στον διμέτωπο αγώνα, Άγγλων και συγχρόνως Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι με τις ευλογίες της Αγγλίας κυνήγησαν ανελέητα τους αγωνιστές έχοντας στην ατζέντα τους την Διχοτόμηση. Φυλακίσεις, κυνήγι, αγχόνη, προδοσία, διχασμός στη γη που είκοσι χρόνια μετά θα γίνει για όλους Γη της Πικραμένης Παναγιάς...

Τ' αηδόνια της σιωπής- Στέφανος Δάνδολος

'' Και με τα όνειρα ξοδεύτηκε ο καιρός. Πότε ήταν 1910 που είχαμε τη νιότη μας, πότε πέρασε ο Μεσοπόλεμος, πότε ήρθε η εποχή της καταχνιάς, ούτε που το κατάλαβα. Σαν νεράκι από πηγή κύλησαν τα χρόνια, κι εμείς απομένουμε όλο και πιο γερασμένοι, αλλά με την ίδια φλόγα στην καρδιά. Και χαμογελάμε στον ήλιο αισιόδοξοι, παίρνουμε δύναμη απ' τα όνειρά μας και την υπομονή μας, και έτσι δεν μας λείπει  σχεδόν τίποτα. Γιατί σε όλους μας λείπει κάτι.''

     Μ' αυτά τα λόγια ξεκινά η υπέροχη ιστορία των ηρώων του εξαιρετικού μυθιστορήματος Τ' αηδόνια της σιωπής του Στέφανου Δάνδολου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μέσα στο ζόφο των Δεκεμβριανών ο συγγραφέας τοποθετεί τους ήρωες του, τον κύριο Αριστείδη και την κυρία Ευδοξία, με τους χαρακτήρες, τις επιλογές και τις ιδιοσυγκρασίες τους να αποτελούν φως των εποχών, διαχρονικά, πόσο μάλλον στη σκοτεινή εποχή του Εμφυλίου όπου και δρουν. Η καλογραμμένη ιστορία του Δάνδολου είναι μια μεγάλη αντίφαση φως- σκοτάδι, συναίσθημα- αποκτήνωση, με το ειδύλλιο των δύο ηρώων να αποδίδεται με τέτοιο τρόπο από την πένα του συγγραφέα που νιώθεις την ποιητική χροιά, η οποία το περιβάλλει, να σε παρασύρει σε λογιών λογιών συναισθήματα. 

Οι κόρες της Ελλάδας 3: Η κάθαρση- Φιλομήλα Λαπατά

     Η Κάθαρση, το τρίτο και τελευταία βιβλίο της λογοτεχνικής σειράς Οι κόρες της Ελλάδας κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός ολοκληρώνοντας το μωσαϊκό των ηρώων μα και της ίδιας της Ιστoρίας της Ελλάδας και της πρωτεύουσάς της, της Αθήνας, με τρόπο λυτρωτικό, ταξιδιάρικο και κυρίως λογοτεχνικό.

     Η πένα της αγαπημένης συγγραφέως Φιλομήλα Λαπατά αποτύπωσε άψογα -άραγε φτάνει το εν λόγω επίρρημα για να εκφράσω το θαυμασμό μου για την γραφή της συγγραφέως;- στις σελίδες του αυτοτελούς μυθιστορήματος Η Κάθαρση την Αθήνα της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα με τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές της, τα ήθη και τα έθιμά της, τα γραφικά πρόσωπα της Πλάκας και τα ξεχασμένα πλέον επαγγέλματά της, τα μνημεία και τα νέα κτήρια της να είναι αυτά, που αποκαλύπτουν στον αναγνώστη την ηθογραφία/τοπογραφία της εποχής και που, εντέλει, τον παρασύρουν νοερά σε μια άλλη εποχή, σε μια άλλη Αθήνα.

     Το 1882 ο Φοίβος Νεγρεπόντης, αξιωματικός της Αστυνομίας Αθηνών, υπόσχεται στον ετοιμοθάνατο θείο του πως θα εξιχνιάσει αυτός την μοναδική υπόθεση που δεν είχε καταφέρει να επιλύσει και που τον βασάνιζε μέχρι και το τέλος της ζωής του: τη δολοφονία της ιερόδουλης των Αθηνών. Λίγο καιρό μετά, η υπόθεση βγαίνει από το αρχείο, το μέγαρο Βαρβαρέσων, Δούκα και Βογιατζόγλου ανοίγει την πόρτα του στον επίμονο αξιωματικό μιας και είναι το κοντινότερο κτήριο στον τόπο του εγκλήματος και μαζί του πρόσωπα: Λέγκω, Οδύσσεια, Ομέρ….,

Οι νεκροί περιμένουν - Διδώ Σωτηρίου

     Στο Οι νεκροί περιμένουν της Διδώς Σωτηρίου η Αλίκη Μαγη, η κεντρική ηρωίδα, μας διηγείται σε α' πρόσωπο τη ζωή της ίδιας και της οικογένειάς της πριν και μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Το μεγαλείο της Σμύρνης, η πτώση και η τραγωδία της πάλαι ποτέ κοσμοπολίτικης πόλης ζωντανεύει με τρόπο μεταδοτικό και αριστοτεχνικό από την σπουδαία λογοτέχνη Διδώ Σωτηρίου.

     Είναι το πρώτο της βιβλίο, γραμμένο το 1959, με αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία και δομημένο με τρόπο που να τονίζεται η συμφορά και οι κοσμογονικές αλλαγές που έφερε στη ζωή των Μικρασιατών η Καταστροφή. Χωρισμένο λοιπόν σε δύο μέρη, με το πρώτο να φιλοξενεί την ιστορία της οικογένειας Μάγη στη πατρογονική εστία της Μικράς Ασίας, στο Αϊδίνιο αρχικά και έπειτα στη Σμύρνη σε τόπους δηλαδή που ο πατέρας της οικογένειας δημιουργεί τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο και με το δεύτερο να την ακολουθούμε στον Πειραιά και τις προσφυγικές συνοικίες.

     Η Αλίκη ζει ανέμελα στο Αϊδίνιο με τον πατέρα να προσφέρει μια καλή ζωή στην οικογένειά του καθώς το εργοστάσιο σαπουνιού απέδιδε καρπούς. Λίγο καιρό μετά η οικογένεια για επαγγελματικούς λόγους θα μετακομίσει στη Σμύρνη, θα νιώσει την κοσμοπολίτικη αύρα της ενώ το Μάη του 1919 θα υποδεχθεί τον ελληνικό στρατό αγνοώντας τα μελλούμενα. Το Αϊδίνιο απελευθερώνεται μέχρι που ο τούρκικος στρατός οργανώνεται και το ανακαταλαμβάνει. Οι θηριωδίες στις οποίες επιδίδονται σοκάρουν με τους συγγενείς και τους συγχωριανούς τους να συμπληρώνουν το μωσαϊκό της αφήγησης ζωντανεύοντας γεγονότα και πρόσωπα.

Το βραχιόλι της φωτιάς - Βεατρίκη Σαΐας- Μαγρίζου

     Η δραματική πορεία μιας εβραϊκής οικογένειας της Θεσσαλονίκης του 20ου αιώνα καθώς και της ίδιας της κοινωνίας περνούν μέσα από την εξιστόρηση της συγγραφέως Βεατρίκης Σαΐας- Μαγρίζου στο Βραχιόλι της Φωτιάς ζωντανεύοντας στις σελίδες του την εποχή και το ιστορικό της πλαίσιο.

     Με αφετηρία την Πυρκαγιά του 1917 στη Θεσσαλονίκη η συγγραφέας μας αφηγείται την ιστορία της οικογένειας του πατέρα της. Η Μπενούτα, η μητέρα της εύπορης οικογένειας βρίσκεται μαζί με τα παιδιά της στο σπίτι τη στιγμή που η φωτιά τυλίγει την εβραϊκή συνοικία και η κάπνα κάνει αποπνικτική την ατμόσφαιρα. Για καλή τους τύχη ο τσιγγάνος Αγγελής τους ανεβάζει στο κάρο του και τους σώζει τη τελευταία στιγμή. Ο Αγγελής τους οδηγεί στον καταυλισμό των τσιγγάνων, μακριά από τη πόλη που οι φλόγες την καταπίνουν. Όσο θα μείνει στον καταυλισμό η Μπενούτα και μαζί της και οι αναγνώστες θα γνωρίσουν τη νοοτροπία, τα ήθη και τα έθιμα της νομαδικής φυλής που σε πολλά μοιάζουν με αυτά των Εβραίων αγνοώντας πως ακόμα και το φινάλε θα είναι κοινό. Φεύγοντας θα αφήσει πίσω για ευχαριστώ στην οικογένεια του Αγγελή ενα βραχιόλι κειμήλιο, ενα βραχιόλια κρίκο συνδετικό ανθρώπων και γεγονότων.

...Φεύγοντας, της χάρισα το βραχιόλι του μπατ-μίτσβα, η μένσα μου, καταπως συνηθίζουμε να κάνουμε εμείς δώρο στα κορίτσια τη μέρα της ενηλικίωσής τους. Το δικό μου βραχιόλι ηταν, ομως ιδιαίτερο. Δε. τελείωνε σε κεφάλι φιδιού, όπως όλα τ' αλλά. Το δικό μου κατέληγε σε δύο οβάλ πλακίτσες, στις οποίες ήταν χαραγμένα τα αρχικά μου με διαμαντάκια. Ένα καλλιγραφικό Μ κι ενα Ν. Μπενούτα Ντάσα. (σελ.51-52).

Μικρασία, Το τραγούδι του αποχωρισμού- Θοδωρής Παπαθεοδώρου

   Το νέο βιβλίο του Θοδωρή Παπαθεοδώρου, Μικρασία- Το τραγούδι του αποχωρισμού, μας ταξιδεύει στα παράλια της Μικράς Ασίας, λίγα χρόνια πριν τη Καταστροφή του 1922, στη Φώκαια του 1914 εκεί όπου οι Νεότουρκοι εξαπολύουν τις πρώτες σφαγές, γεγονός που προσωπικά αγνοούσα, οι οποίες και θεωρούνται προμήνυμα όσων θα ακολουθήσουν την επόμενη δεκαετία στη Μικρά Ασία. Η πένα του συγγραφέα, που ξέρει να χειρίζεται με μαεστρία την πλούσια γλώσσα μας, μας κοινωνεί, για άλλη μια φορά, Ιστορία με τρόπο αμερόληπτο και κατανοητό, Ιστορία με τις λεπτομέρειες της να με ξαφνιάζουν και ταυτόχρονα να συμπληρώνουν με νέα κομμάτια το παζλ της αποδίδοντας συγχρόνως και το κλίμα της εποχής όπου εξελίσσεται η υπόθεση του μυθιστορήματος..

      Η Ιστορία λοιπόν δίνει το έναυσμα για να δράσουν οι ήρωες του Παπαθεοδώρου με την Αννιώ, την κεντρική ηρωίδα, να επηρεάζεται από αυτή, να διαμορφώνεται και να ορίζεται από την ορμή της όπως άλλωστε όλο το ελληνικό στοιχείο της Μικράς Ασίας των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα.

      Στη Φώκαια λοιπόν του 1914, η Αννιώ η μεγάλη κόρη της οικογένειας Παπάζογλου ζει και γεύεται τους καρπούς και τις ομορφιές της αιολικής γης. Τριγυρνά στην πόλη της, την γνωρίζει, την αγαπά σπιθαμή τη σπιθαμή. Γνωρίζει και τον έρωτα στο πρόσωπο ενός ιδεαλιστή δασκάλου που με την σειρά του την κάνει να αγαπήσει την Ιστορία του τόπου της. Όλα αυτά μέχρι τον Ιούνιο του 1914, τότε που οι Νεότουρκοι μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο καταστρέφουν τη Φώκαια. Βιασμοί, φωτιές, βιαιοπραγίες, λεηλασίες... Με τους Φωκαείς στο κυνήγι και στην εκρίζωση τους.

Η δίκη που άλλαξε τον κόσμο- Στέφανος Δάνδολος

    Η δίκη που άλλαξε τον κόσμο του Στέφανου Δάνδολου είναι ένα πόνημα που για εμένα εμπεριέχει όλα όσα θεωρώ πως συνυπάρχουν στην έννοια Λογοτεχνία: πρωτότυπο θέμα με πληροφορίες και λεπτομέρειες που μας ‘’ξανασυστήνουν’’ την ομορφότερη ιστορία του κόσμου, συναισθήματα που κατακλύζουν τον αναγνώστη ο οποίος βιώνει όλα όσα οι ήρωες κουβαλούν, αναπαράσταση της εποχής με τρόπο έντεχνο όπου έχεις την αίσθηση ότι είσαι αναπόσπαστο κομμάτι της, αφήγηση και τεχνικές που κάνουν το κείμενο ζωηρό λ.χ. η αποστροφή του λόγου στον αναγνώστη.

     Ο συγγραφέας με την τέχνη του λόγου που τόσο άψογα χειρίζεται όπως μας έχει αποδείξει άλλωστε και στα προηγούμενα εξαιρετικά μυθιστορήματά του, Ιστορία χωρίς όνομα και Φλόγα και Άνεμος, μας μεταφέρει στη νύχτα που δικάζεται ο Θεάνθρωπος από τον Πιλάτο και μέσα από το πρίσμα που ακούει στο όνομα Κλαυδία Πρόκλα ξαναζούμε και κυρίως μαθαίνουμε πράγματα που αγνοούσαμε για πρόσωπα και γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Δίκη που άλλαξε τον κόσμο καθώς και τις συνέπειες Της μιας και οι πρωταγωνιστές δε μπορούσαν να μείνουν ανεπηρέαστοι.

      Η Κλαυδία Πρόκλα, η σύζυγος του Πιλάτου, μια Ρωμαία της αριστοκρατικής κοινωνίας την οποία η Εκκλησία αγιοποίησε και γιορτάζει στις 27 Οκτωβρίου, θα είναι η μόνη που θα προσπαθήσει τις δύσκολες στιγμές της δίκης Του να Τον σώσει, η αγάπη και η αφοσίωσή της θα κονταροχτυπηθεί με τη βία, το αίμα, το σκοτάδι και τις ραδιουργίες των Φαρισαίων και των ενορχηστρωτών της Σταύρωσής Του. Η Ραχήλ, η πιστή υπηρέτρια της, θα αναλάβει να μεταφέρει το μήνυμα της Πρόκλας στον Πιλάτο ώστε να αποφευχθεί η καταδίκη Του. Ποιο ήταν αυτό το μήνυμα; Όποιο και να ήταν δε μπόρεσε να σταματήσει το Σχέδιο Εκείνου μιας και “Ήρθα στον κόσμο να μαρτυρήσω για την αλήθεια”...

     Μετά τη Σταύρωση η ζωή του Πιλάτου, της Πρόκλας, της Ραχήλ, αιμοσταγών στρατηγών της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όπως του Πετρώνιου Μάξιμου θα αλλάξει. Ο τότε μικρόκοσμός τους καταρρέει με μελαγχολικό ορυμαγδό για να αναδειχθεί μέσα από το κήρυγμα και την θυσία Του, η αγάπη, η αφοσίωση και η αλληλεγγύη που ο λόγος Του εμπεριείχε.

Το κορίτσι της στάχτης- Μένιος Σακελλαρόπουλος

     Το κορίτσι της στάχτης του Μένιου Σακελλαρόπουλου είναι η αληθινή ιστορία της Παρασκευούλας που 5 χρονών κοριτσάκι έζησε τη φρίκη του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων από τους αιμοσταγείς Ναζί τον Δεκέμβριο του 1943. Ο συγγραφέας όταν συναντά σε μια παρουσίαση του βιβλίου του ΠΙΚΡΟ ΓΑΛΑ την 70χρονη Βίβιαν και ακούει την ιστορία της βρίσκει το θέμα του νέου του βιβλίου και καταθέτει στις σελίδες του μια συγκλονιστική ιστορία κοινωνικοιστορικού περιεχομένου γεμάτη συναισθήματα, ρεαλισμό και αντιπολεμικά μηνύματα.

     Η αφήγηση ξεκινά με την ηλικιωμένη Βίβιαν να βρίσκεται στο ανακαινισμένο πατρικό της στα Καλάβρυτα όπου και ανακαλύπτει στο υπόγειο του σπιτιού ένα αντικείμενο που θα την κάνει να γυρίσει για άλλη μια φορά νοητά πίσω στο Δεκέμβρη του 1943, τότε που η παράνοια του ναζισμού θέριζε κορμιά ποτίζοντας με αίμα τη γη των Καλαβρύτων.

‘’… έβαλε και το χέρι της στο τσουβάλι κι έβγαλε το κράνος με τρεμάμενα χέρια. Πλημμύρισε από συναισθήματα.

Το πιο μισητό κράνος που φόρεσε ποτέ στρατιώτης στην ιστορία της ανθρωπότητας. Υπήρξαν σκληροί στρατοί, αλλά τόσο βάρβαροι κι απάνθρωποι όσο αυτοί δεν ξαναπάτησαν το πόδι τους στη γη. Ούτε οι Ούννοι του Αττίλα δεν ήταν τέτοια αιμοβόρα κτήνη! Ή μήπως ήταν το ίδιο;

Κρατούσε ένα καλογυαλισμένο κράνος, απλώς σκονισμένο αλλά σε εξαιρετική κατάσταση έπειτα από τόσες δεκαετίες. Κι όπως το κρατούσε, το αίμα της πάγωσε ξανά. Πάνω αριστερά υπήρχε το σύμβολο των Ες Ες, της πιο φονικής μηχανής που πάτησε στη γη, έμπνευση του αιμοσταγούς Αδόλφου Χίτλερ όταν αποφυλακίστηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημά του το 1923, αυτό που έμεινε στην Ιστορία ως το Πραξικόπημα της Μπιραρίας. Τότε τους είχε ονομάσει Schutzstaffel, δηλαδή ομάδα προστασίας, η επονομαζόμενη SS, που έφτασε να έχει περισσότερους από ένα εκατομμύριο άντρες κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου...’’ (σελ. 16-17)

Άγια Λευτεριά- Θοδωρής Παπαθεοδώρου

Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη...

λαλεί πουλί πέφτει σπυρί και...

η Δόξα μελετά τα λαμπρά παλικάρια...

στο ενδοξότερον τούτο αλωνάκι...

ενώ στην κόμη της στεφάνι φορεί...

     Η τριλογία του Θοδωρή Παπαθεοδώρου για την Επανάσταση ολοκληρώνεται με το βιβλίο “Άγια Λευτεριά’’, στο οποίο οι ήρωες υμνούν και μάχονται για την Λευτεριά της πατρίδας αλλά και της ψυχής τους με πάθος, πίστη και ανιδιοτέλεια κόντρα στα τερτίπια των πολιτικάντηδων που οι προσωπικές τους βλέψεις οδήγησαν σε δύο αιματηρούς εμφυλίους (1824-1825) με τον Αγώνα να κινδυνεύει, ουκ ολίγες φορές, να χαθεί.

     Με κινηματογραφικό τρόπο, αναδρομικές, εγκιβωτισμένες αφηγήσεις, παραστατικότητα, ρεαλιστικούς διαλόγους και λυρισμό, ο συγγραφέας μας περνά μέσω των ηρώων του από γεγονότα και στιγμές που η Δόξα γράφει στα κιτάπια της υμνώντας τον ηρωισμό και την ιστορικότητα αυτών: Σφαγή της Χίου, καταστροφή των Ψαρών, ένδοξο Μεσολόγγι με την ηρωική του Έξοδο το 1826... Στιγμές φωτεινές που μάχονται μ’ αυτές τις βουτηγμένες στο σκοτάδι της προδοσίας και του αλληλοσπαραγμού. Έτσι οι Εμφύλιοι, το σπυρί του τόπου, το κυνήγι του Κολοκοτρώνη και η δίκη του Καραϊσκάκη, δε λείπουν δυστυχώς απ’ τις σελίδες Της.

     Βρισκόμαστε στο 1824, οι έριδες έχουν χωρίσει το κράτος που έχει στρέψει την προσοχή του στα εσωτερικά του θέματα υποτιμώντας την Υψηλή Πύλη που ανασυγκροτείται και στέλνει νέα, πολυάριθμα στρατεύματα για να καταπνίξει την Επανάσταση. Τα νησιά μένουν απροστάτευτα, τα κάστρα πέφτουν το ένα μετά το άλλο στα χέρια και πάλι των Οθωμανών.

     Μέσα σ’ αυτό το ιστορικό πλαίσιο, οι ήρωες των δυο προηγούμενων βιβλίων, η Αργυρώ, η Μαλαμή, ο Στέφανος, ο Νικόλας και η Δέσπω, ξετυλίγουν παράλληλα την δική τους πορεία με κάποιους απ’ αυτούς να δημιουργούν και να βρίσκουν το μερίδιο που τους αναλογεί στην αγάπη και στον έρωτα, ενώ, συγχρόνως, συμμετέχουν και αυτοί στα γεγονότα των τελευταίων χρόνων του Αγώνα. Ο Στέφανος βιώνει την καταστροφή των Ψαρών, ακούει, και μαζί του και εμείς, τη σπαρακτική αφήγηση της Μαρκέλλας που περιγράφει το βίωμα της σφαγής της Χίου, η Αργυρώ αντικρύζει τον καμένο και ερημωμένο εμφυλιακό Μοριά του 1824-1825, ο Νικόλας παρευρίσκεται στη δίκη του Καραϊσκάκη που κατηγορούνταν από τον υποκινητή της Μαυροκορδάτο για προδοσία, στέκεται στο πλευρό του Γέρου του Μοριά που η Διοίκηση κυνηγά να τον σκοτώσει ενώ η Δέσπω βρίσκεται στο Μεσολόγγι που ο Κιουταχή όλο και σφίγγει το κλοιό της πολιορκίας του και όλοι μαζί οδεύουν προς την λαμπρή Έξοδο: Φως δυνατό μαζί με το μπουμπουνητό της έκρηξης, αστραποβολάει ο νυχτερινός ουρανός, φωταψία γερή απάνω απ’ την πόλη, απ΄την μεριά του Άγιου Σπυρίδωνα και των Καψαλαίικων, σπίθες και ψυχές σκαρφαλώνουν ψηλά και λαμποκοπούν σαν πεφταστέρια, ο γερο- Καψάλης, η Μαλαμή, δεκάδες άλλοι μαζί τους, όλοι πετούν πια λεύτερα καταπώς το θέλησαν. (σελ. 549)

Νίκη- Χρήστος Χωμενίδης

‘’Τώρα που είμαι νεκρή, σαβανωμένη μες στο φέρετρο, ντυμένη με το καλό μου λευκό φόρεμα, τώρα που βρίσκομαι στο ψυγείο του νεκροθαλάμου και περιμένω να ξημερώσει η μέρα της κηδείας μου, τώρα που έχω πάρει την άγουσα για τον τόπο όπου δεν υπάρχει - όπως λένε- οδύνη, λύπη και στεναγμός, τώρα νιώθω πιο ελεύθερη από ποτέ. Ελεύθερη να τριγυρίσω τα εβδομήντα χρόνια της ζωής μου. Να πάω μπρος και πίσω, να σταθώ σε γεγονότα- σταθμούς, κρίσιμες αποφάσεις που πήρα εγώ ή που έλαβαν άλλοι για μένα, να τα αντικρίσω όλα σφαιρικά και πεντακάθαρα’’ (σελ.13)

     Αυτή είναι η Νίκη του Χρήστου Χωμενίδη, η ηρωίδα του ομότιτλου βιβλίου του που όπως αναφέρει ο συγγραφέας στο εισαγωγικό του σημείωμα πρόκειται για την μητέρα του, η οποία παίρνει μορφή στα χέρια του, γίνεται πνεύμα, αερικό και μας αφηγείται την ιστορία ζωής της σε α' πρόσωπο γυρίζοντας μας πίσω στην Ελλάδα της Κατοχής, των Δεκεμβριανών, του Εμφυλίου, των εξόριστων και της βαθιάς παρανομίας.

     Ο συγγραφέας παίρνει τα νήματα από το κουβάρι της μυθοπλασίας και από αυτό της ιστορικής ακρίβειας και τα ενώνει με τρόπο έντεχνο δημιουργώντας μια αφήγηση που μας παρασύρει με ύφος κινηματογραφικό τόσο στην ιστορία της Νίκης όσο και σ' αυτή της Ελλάδας ξεκινώντας από την Μικρασιατική Καταστροφή και φτάνοντας στην δεκαετία του '50.

Άγιο Αίμα- Θοδωρής Παπαθεοδώρου

     Άγιο Αίμα, το πρώτο βιβλίο της τριλογίας του Θοδωρή Παπαθεοδώρου με θέμα το 1821 είναι ένα εξαιρετικά γραμμένο μυθιστόρημα που μας πληροφορεί, δίνει μορφή σε γεγονότα και πρόσωπα και μας σεργιανά σε τόπους και ιστορικές στιγμές που αιματοκυλίστηκαν και στέναξαν για χάρη της Λευτεριάς, του μέγιστου ιδανικού που για χάρη του ήρωες του γένους θυσιάστηκαν στο βωμό του με αυταπάρνηση. 200 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την κήρυξη της Επανάστασης και όπως δηλώνει ο συγγραφέας δε θα μπορούσε να μην αφιερωθεί η συγγραφική του πένα στο σπουδαίο αυτό ιστορικό γεγονός προκειμένου να αποτίσει φόρο τιμής στους ήρωες, γνωστούς και μη, που η ανδρεία και η περηφάνια τους γέννησαν το ‘21, στύλωσαν πατρίδα.

      Η αφήγηση του ξεκινά το 1827 και στην Τεργέστη εκεί που ο ήρωας -δε μας αποκαλύπτεται ακόμα η ταυτότητά του, κάπου στο τέλος υποθέτουμε ποιος μπορεί να είναι- περιμένει στο λιμάνι μήπως, μες στα καράβια που φτάνουν από την ανταριασμένη Ρούμελη και το Μοριά, βρίσκεται και η οικογένειά του. Κι όσο περιμένει αναπολεί πρόσωπα και γεγονότα γεμάτα φρίκη, μπαρούτι και αίμα, Άγιο Αίμα.

     Και έτσι ο αναγνώστης γυρνά στο 1803 και στο Σούλι το περήφανο, το απάτητο με την Κίκω και την Λέγκω, δύο αδερφές που ήρθαν νύφες στο Σούλι, να παλεύουν να σώσουν τα βλαστάρια τους όταν ο Βελή Πασάς επιτίθεται με σφοδρότητα και μένος στους περήφανους Σουλιώτες. Ακολουθώντας τις φατρίες τους θα διαβούν δύσβατες στράτες, θα ανέβουν πλαγιές και λόγγους που το αίμα τους θα τους ποτίσει, θα τους κάνει τόπους μαρτυρίου μα παράλληλα και τόπους άγιους… Ζάλογγο, τόπος θυσίας μα και περηφάνιας, τόπος ορισμός της Λευτεριάς. Στην εν λόγω χρονική στιγμή, η σκηνή του Ζαλόγγου είναι από τις πιο σπαρακτικές σκηνές που συνάντησα στο κείμενο. ο συγγραφέας κατόρθωσε να συνυφάνει την περηφάνια, τα ιδανικά μα και την τρυφερότητα που κουβαλά η μάνα με τρόπο έντεχνο, ανθρώπινο, ρεαλιστικό και φορτισμένο με πολλά συναισθήματα.

Η εκτέλεση- Φρέντυ Γερμανος

     Η Εκτέλεση του Φρέντυ Γερμανού είναι ένα αντιφατικό βιβλίο καθώς σ’ αυτό πρωταγωνιστεί και συγκρούεται ο έρωτας και το πάθος με τον θάνατο και την εκτέλεση. Στις σελίδες του η ιστορία του πρόξενου, βουλευτή, λογοτέχνη και ιδεολόγου Ίωνα Δραγούμη ζωντανεύει και μαζί της ο Μακεδονικός Αγώνας, ο Βενιζέλος, οι Βαλκανικοί, ο Διχασμός, ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος, οι εδαφικές διεκδικήσεις και η πολιτική σκηνή του τόπου όπου και ορθώνονται μπρος στον αναγνώστη, πληροφορούν και τον μεταφέρουν επιτυχώς στο χωροχρόνο.
     Με επίκεντρο την εκτέλεση του Δραγούμη στα Ιουλιανά του 1920 από το απόσπασμα του βενιζελικού τάγματος ασφαλείας του Παύλου Γύπαρη, ο συγγραφέας κάνει αναδρομή στη ζωή του ήρωα και μας ταξιδεύει στην Αλεξάνδρεια της Μπελ Επόκ εκεί που το 1905 συναντά την μετέπειτα συγγραφέα Πηνελόπη Δέλτα, τον μεγάλο πλατωνικό και άδοξο έρωτά του μιας και η Δέλτα είναι παντρεμένη, μητέρα τριών παιδιών και γαλουχημένη έτσι ώστε να υπηρετεί τις αριστοκρατικές της καταβολές. Την συναντά στο αλεξανδρινό θέατρο όπου η δεκαεξάχρονη, τότε, Κοτοπούλη ανεβάζει Ηλέκτρα. Η μοίρα ήδη σχεδιάζει, ερήμην τους, το θρυλικό ερωτικό τους τρίγωνο…
     Ο έρωτάς του για την άβουλη Δέλτα ίσως και να έβαλε την πρώτη σφαίρα στη θαλάμη των όπλων των εκτελεστών του καθώς ο πατέρας της Πηνελόπης Δέλτα, ο Εμμανουήλ Μπενάκης, κατηγορήθηκε ως ηθικός αυτουργός της εκτέλεσης με τον Γύπαρη μάλιστα να τον κατηγορεί ευθέως και να υποστηρίζει πως ο Μπενάκης έδωσε την διαταγή για την εκτέλεση του Δραγούμη παρακινούμενος προφανώς από το μίσος του για το ερωτικό σκάνδαλο της Αλεξάνδρειας.

Γιάννης Καλπούζος- Ραγιάς, Μέρες και νύχτες του 1821

      «Ραγιάς- Μέρες και νύχτες του 1821», το νέο βιβλίο του αγαπημένου λογοτέχνη Γιάννη Καλπούζου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, είναι ένα ανάγνωσμα στο οποίο η Τέχνη- η μαεστρία του Λόγου του συγγραφέα μάς σεργιανά εντέχνως σε ήρωες, γεγονότα και στιγμές της Επανάστασης του Γένους. 200 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την κήρυξή της και ο «Ραγιάς» φωτίζει την Ιστορία της εθνικής παλιγγενεσίας ενώ μας ταξιδεύει μαζί με τον κεντρικό ήρωά του, τον Αγγελή, σε τόπους: Πάτρα, Καρύταινα, Βασιλικό Κορινθίας, Ναύπλιο, Μυστρά, σε πολιορκίες: Τριπολιτσάς, Μεσολογγίου καθώς και σε καταστάσεις: αιχμαλωσίες, εμφύλιες συγκρούσεις, που αποτυπώνουν το κλίμα και το ανάγλυφο της σκλάβας πατρίδας.
     Η Ιστορία και η ευφάνταστη μυθοπλασία σμίγουν, για άλλη μια φορά, και γοητεύουν, με την πένα του συγγραφέα να χρησιμοποιεί αφηγηματικούς τρόπους που ως αναγνώστρια με εντυπωσίασαν όπως λ.χ. το γεγονός ότι η αφήγηση είναι τα απομνημονεύματα ενός άγνωστου αγωνιστή όπως ακριβώς τα βίωσε, τα διηγήθηκε και τα έγραψε εν τέλει ο γραμματικός του κάτι που το βρήκα άκρως ενδιαφέρον καθώς η εναλλαγή του ύφους, από τον απαίδευτο Αγγελή στον γραμματικό και το αντίστροφο, προσέδιδε στο κείμενο ζωντάνια και ποικιλομορφία. Ο Αγγελής μιλά για όλα όσα τον έβαλαν στον Αγώνα και όλα όσα έζησε στις μέρες και στις νύχτες του με τρόπο που εκπέμπει αυθεντικότητα καθώς αυτά που μας διηγείται δεν είναι μόνο τα θετικά αλλά και τα αρνητικά που συμβαίνουν σε έναν πόλεμο και αφορούν και τις δύο μεριές και όχι μόνο αυτή του εχθρού... Αλήθειες και λεπτομέρειες της Ιστορίας που κάποιες μου ήταν εντελώς άγνωστες όπως λ.χ. η αντιμετώπιση των βιασμένων από το ασκέρι του Ιμπραήμ γυναικών περισσότερες από τις οποίες ακολούθησαν τους δημίους τους στην Αίγυπτο προκειμένου να γλιτώσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό μιας και θεωρούνταν μιάσματα, βγαίνουν στην επιφάνεια και συμπληρώνουν την Ιστορία.
     Επίσης, μέσα από το λόγο του Αγγελή, ο ήρωας, γνωστός ή άγνωστος στα κιτάπια της Ιστορίας, αποκτά και την ανθρώπινη διάσταση που του πρέπει και όχι μόνο την ηρωική κάτι που φυσικά τον εξυψώνει στα μάτια μας: «Δεν πήζει και δε ζυγιάζεται εύκολα στον νου σου πως σήμερα είσαι ζωντανός κι αύριο με τη θέλησή σου θα βρίσκεσαι κάτω απ’ τη γης ή θα σε τρώγουν τα όρνια. Σε βασανίζει το κρίμα για τους ιδικούς σου μα και για σένα τον ίδιο, για τη ζήση και τα νιάτα σου. Έρχονται στιγμές που κιοτεύεις, σε μαυλίζει ο ήλιος, τα πουλιά, τα λουλούδια, ο αέρας π’ ανασαίνεις, η αγκάλη που καρτεράς να σε σφίξει στη θέρμη της. Και μη γελαστεί κανένας και πιστέψει ότι γεννήθηκαν αντρειωμένοι όσοι τα έβαλαν με οχτρούς που φάνταζαν ανίκητοι κι ας είχαν κάποιοι αποκοτιά πιότερη απ’ των αλλωνών. Στου καθενός το γουδί χτυπιόνταν οι γλυκασμοί της ζωής με το σκοτάδι του θανάτου και μαζί τα κουσούρια κι όλα τα στραβά τους. Και τούτο τους κάμνει ακόμα πιο άξιους και σπουδαίους».

Το πικρό ποτήρι- Λένα Διβάνη

    Μοναχικός άνθρωπος χαρακτηρίστηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας τόσο στην ιδιωτική του ζωή όσο και στην πολιτική του πορεία. Κι ως μοναχικός που ήταν τι άλλη επιλογή απέμενε στην συγγραφέα Λένα Διβάνη, όπως άλλωστε αναφέρει και η ίδια στο προλογικό της σημείωμα, από το να μην συμπεριλάβει την ερωτική του ιστορία με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα στο προηγούμενο βιβλίο της, <<Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας>>, αλλά να την φιλοξενήσει σ' ένα μοναχικό- αυτοτελές μυθιστόρημα. Τίτλος του <<Το πικρό ποτήρι>>, μια φράση που ο ίδιος ο Καποδίστριας αναφέρει σε επιστολές του δηλώνοντας ότι ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει και να θυσιάσει τα πάντα για την πατρίδα ενώ ο υπότιτλος του, <<Ο Καποδίστρια, η Ρωξάνδρα και η Ελλάδα>>, μας δηλώνει εμμέσως πως δύο είναι οι αγάπες- αδυναμίες του Κυβερνήτη στις οποίες δίνει την καρδιά και το είναι του.

      Στα <<Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας>> η Λένα Διβάνη περιέγραψε οχτώ έρωτες προσώπων που πρωταγωνίστησαν στην Ιστορία της Ελλάδας με γραφή ευκολοδιάβαστη, γρήγορη και διαποτισμένη από χιούμορ και αμεσότητα. Με το ίδιο μοτίβο δίνεται και η ανεκπλήρωτη ερωτική ιστορία του Ιωάννη Καποδίστρια και της Ρωξάνδρας Στούρτζα με τις πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Κερκυραίου πολιτικού καθώς και των γεγονότων της επαναστατημένης Ελλάδας να συνθέτουν το ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό μωσαϊκό της εποχής.

       Η συγγραφέας ξεκινά την αφήγηση από την γενέτειρα του Καποδίστρια και τα πρώτα χρόνια του στην Ενετοκρατούμενη Κέρκυρα. Γεννηθείς το 1776 από ευγενείς γονείς, σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία και ασχολήθηκε νωρίς με την πολιτική, ο Ναπολέων άλλωστε και η επαναστατική αύρα που άφησε πίσω του δεν άφησαν ανεπηρέαστα τα αγαπημένα του Επτάνησα, αρχικά, και έπειτα την υπόλοιπη σκλάβα πατρίδα του. Ο Καποδίστριας παίζει ενεργό ρόλο στη πολιτική σκακιέρα. Επιτυχείς χειρισμοί, σύνεση, διπλωματία, ρεαλισμός χαρακτηρίζουν τον Ιωάννη Καποδίστρια, τα βήματα του οποίου τον οδηγούν στην αυλή του Τσάρου εκεί που συναντά την αγαπημένη του Ρωξάνδρα Στούρτζα, η οποία και ενστερνίζεται το όραμά του και τον βοηθά στον διπλωματικό, εκείνη τη στιγμή, αγώνα του για την Ελλάδα που όλο και οδεύει στην Επανάσταση του 1821.

     Τα χρόνια της Επανάστασης κυλούν όπως και το αίμα των επαναστατημένων... Σφαγή της Χίου και των Ψαρών, Σούλι και Μεσολόγγι μα και εμφύλιοι σπαραγμοί αφήνουν πίσω τους καμένη γη και εξαθλιωμένους ανθρώπους. Ο Καποδίστριας έρχεται στη ραγισμένη νεοσύστατη Ελλάδα το 1827 για να τη στήσει στα αδύναμα πόδια της.

Ροδανθός-Σόφη Θεοδωρίδου

     Ο «Ροδανθός», το νέο πόνημα της αγαπημένης Σόφης Θεοδωρίδου, είναι ένα βιβλίο στο οποίο η συγγραφέας συνυφαίνει τη μυθοπλασία με την Ιστορία της Σύμης και της Ρόδου με τρόπο που καθηλώνει τον αναγνώστη μιας και οι πληροφορίες για την ιστορική εξέλιξη των δύο νησιών, οι εικόνες, οι φορτωμένες λυρισμό και λεπτομέρειες που σε μεταφέρουν στο χωροχρόνο, καθώς και οι ήρωες με το συναισθηματικό τους κόσμο και τη δράση τους, είναι κάποια από τα στοιχεία που συνάντησα στο κείμενο και που με έκαναν, εν τέλει, να προσκολλήσω στην ανάγνωσή του.

     Στο Ροδανθό της, η Σόφη Θεοδωρίδου τοποθετεί τους ήρωες της σε ιστορικές στιγμές, τις κάνει βίωμα τους και ταυτόχρονα δικό μας βίωμα. Τόπος εξέλιξης, αυτή τη φορά, η Σύμη εκεί δηλαδή που η κεντρική ηρωίδα, η Σμαράγδα Κυριακού, φτάνει από την Κωνσταντινούπολη για να ζήσει με τον μοναδικό εν ζωή συγγενή της, τη θεία Ρηνιώ, και για να εργαστεί ως δασκάλα όπως της έταξε ο Μόσκοβος, ο άνθρωπος που την αντάμωσε στη Πόλη του 1874 και που με το καράβι του την μετέφερε στο μικρό νησί του Αιγαίου.
      Στη Σύμη των σφουγγαράδων η Σμαράγδα θα γίνει ένα με τον τόπο, τα έθιμα και την νοοτροπία των Σαμιακών, με τον αναγνώστη να μεταφέρεται έτσι στη Σύμη του 19ου αιώνα, να σεργιανά στα σοκάκια της, να βλέπει τον κάματο της συλλογής και επεξεργασίας του σπόγγου, να νιώθει την αγωνία και την επιθυμία των κατοίκων για την πολυπόθητη ένωση του νησιού τους με την Ελλάδα, να γεύεται την εθιμολογία και γενικότερα την καθημερινότητά τους.
     Στη Σύμη όμως η Σμαράγδα θα γνωρίσει και τον έρωτα. Ο μοναχογιός του Μόσχοβου, ο Μιχάλης, θα της γεμίσει την καρδιά συναισθήματα πρωτόγνωρα και αδιαμφισβήτητα. Σύντομα θα παντρευτούν και το ζευγάρι θα αναμένει τον ερχομό ενός απογόνου ώστε να ολοκληρωθεί η ευτυχία του. Δυστυχώς όμως, η τεκνοποίηση δε φαίνεται να έρχεται κάτι που θα γεμίσει θλίψη την ψυχή της Σμαράγδας με το μικρό κενό στον κόρφο της όλο και να γιγαντώνεται. Το κενό αυτό θα το καλύψει μετά από κάποια χρόνια, ο ερχομός του Γίοσεφ, ενός πεντάχρονου ορφανού που θα την κάνει να νιώσει και να φερθεί σαν μάνα.

Η διερμηνέας-Annette Hess

      «Η διερμηνέας» της Annette Hess, το διεθνές best seller το οποίο έχει μεταφραστεί σε 22 χώρες με τις εκδόσεις Ψυχογιός και την Αλεξάνδρα Παύλου στη μετάφραση να το διαθέτουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τον Ιούνιο του 2020, είναι ένα μοναδικό ανάγνωσμα με πρωτότυπη αφήγηση και θεματολογία που κρατά τον αναγνώστη δέσμιο των σελίδων του.

     Η συγγραφέας με κινηματογραφικό, θα έλεγα, τρόπο μας μεταφέρει στην Γερμανία της δεκαετίας του ’60 με την νεαρή Εύα, την κεντρική ηρωίδα, να ζει μια ήσυχη, συνηθισμένη ζωή. Η Εύα δουλεύει ως μεταφράστρια σε ένα γραφείο. Ο αγαπημένος της Γίργκεν ετοιμάζεται να της κάνει πρόταση γάμου. Οι γονείς της στηρίζουν την ίδια και τα άλλα δύο αδέρφια της, την απρόβλεπτη Άνεγκρετ και τον χαριτωμένο Στέφαν, με την ζωή τους να κινείται γύρω από την οικογενειακή ταβέρνα που διατηρούν στο ισόγειο του σπιτιού τους. 

     Λίγο πριν τα Χριστούγεννα όμως του 1962 η ζωή της θα ανατραπεί. 

      Κι ενόσω το δείπνο γνωριμίας των γονιών της με τον Γίργκεν βρίσκεται σε εξέλιξη, το τηλέφωνο χτυπά, το αφεντικό της Εύας την καλεί για μια επείγουσα μετάφραση με εκείνη να βγαίνει στη χιονισμένη Φρανκφούρτη και να επιβιβάζεται στο αυτοκίνητο του Ντέιβιντ Μιλερ, του δυναμικού και αινιγματικού Καναδού δικηγόρου, ο οποίος και την μεταφέρει σε ένα δικηγορικό γραφείο. Απέναντι της στέκει ένας Πολωνός μάρτυρας, ο ένας από τους 247 που θα καταθέσουν στην Δεύτερη Δίκη του Άουσβιτς (1962-1965), η οποία και πρόκειται να διεξαχθεί την επόμενη εβδομάδα προκειμένου να δικαστούν πρώην μέλη των Ες Ες. Ακούγοντας τον μάρτυρα νέες λέξεις θα ‘ρθουν στο προσκήνιο και θα περιγράψουν την Ιστορία της πατρίδας της, την άγνωστη για την ίδια Ιστορία της πατρίδας της, την Ιστορία που τόσο έντονα επιμένει η γερμανική κοινωνία του ’60 να αφήσει πίσω, να την ρίξει στη λήθη: αέριο, μαζικές εξοντώσεις, Κυκλώβιο Β, πειράματα, μπλοκ 11, κρεματόρια ...

     Μετά την πρώτη της διερμηνεία, η Εύα δέχεται πρόταση από την εισαγγελία να συμμετάσχει στη δίκη. Παρά τις αντιρρήσεις των γονιών και του αγαπημένου της -γιατί άραγε;- αποδέχεται τον ρόλο της διερμηνέας Πολωνικών και παίρνει μέρος κι αυτή στη δίκη που ο γερμανικός λαός δεν θέλει με τίποτα να διεξαχθεί μιας και έχει επιλέξει να αλλάξει σελίδα και να αφήσει πίσω του τα γεγονότα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. Σ’ αυτό το σημείο η συγγραφέας σε δεύτερο χρόνο και κάνοντας χρήση ντοκουμέντων από την δίκη μας μεταφέρει στη Γερμανία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και στις απάνθρωπες συνθήκες των στρατοπέδων του Ολοκαυτώματος. 

     Τι κι αν έχουν περάσει είκοσι χρόνια από την λήξη του πολέμου; 

     Το Άουσβιτς υπήρχε. Και η Εύα θέλει να μάθει γι’αυτό. Όλοι πρέπει να μάθουμε γι’αυτό...

Η σκιά του Κυβερνήτη- Άρης Σφακιανάκης

     Ο Πέτρος Σκοτεινός, ο σωματοφύλακας του Ιωάννη Καποδίστρια, γίνεται «Η σκιά του Κυβερνήτη» και μας αφηγείται σε α’ πρόσωπο την πορεία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας ξεκινώντας από τον χειμώνα του 1827 καθώς και την άφιξη του στην διχασμένη χώρα τον Ιανουάριο του 1828 έως και τη δολοφονία του το Σεπτέμβρη του 1831 στην πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους, το Ναύπλιο. 

      Το 1827 ο Καποδίστριας βρίσκεται στο λιμάνι της Ανκόνας και αναμένει, για έναν ολόκληρο μήνα, την άφιξη αγγλικού πλοίου προκειμένου να τον  μεταφέρει  στην Ελλάδα και στα καθήκοντα που του ανατέθηκαν και που εκείνος δέχθηκες να αναλάβει με αίσθημα ευθύνης και αφοσίωσης προς την πολύπαθη πατρίδα. Τις μέρες της αναμονής δέχεται μια σκηνοθετημένη, όπως αποδείχθηκε αργότερα, δολοφονική επίθεση από όπου και βγήκε αλώβητος χάρις την σωτήρια παρέμβαση του βαλτού από τον Μέτερνιχ, Πέτρου Σκοτεινού. Έπειτα από αυτό το περιστατικό, ο Καποδίστριας εντάσσει τον Σκοτεινό, όνομα και πράγμα, στη προσωπική του φρουρά όπου εκείνος πλέον κινείται, με προστατευτικότατα και διακριτικότητα, ένα βήμα πίσω από τον Κυβερνήτη.  

      Η θέση του αυτή θα τον κάνει τον τέλειο αφηγητή αφού με το λόγο του στήνει το πορτρέτο του Κερκυραίου πολιτικού καθώς και το πολιτικοκοινωνικό σκηνικό κάτω από το οποίο βρέθηκε να κυβερνά ο Καποδίστριας. Για τρία χρόνια (1828-1831) ο Κυβερνήτης παραμελεί την προσωπική του ζωή και ρίχνεται ψυχή τε και σώματι στον αγώνα για την αναδιοργάνωση του κράτους. Εμφύλιοι σπαραγμοί, ανύπαρκτος στρατός, ένας Ιμπραήμ που καίει την Πελοπόννησο και απειλεί τον οχταετή αγώνα και την έκβασή του, ανέχεια, αμορφωσιά και πόνος είναι όσα βρίσκει ο Καποδιστρίας με τον ερχομό του και όσα μπαίνουν στο χαρτοφυλάκιο των υποχρεώσεών του.

     Οι ίντριγκες όμως, οι διχασμοί, τα συμφέροντα, οι κοτζαμπάσηδες, τα δάνεια και η απληστία στήνουν εμπόδια, βάζουν τρικλοποδιές και μετατρέπουν τον Σωτήρα του Έθνους ως την ‘’ευκαιρία που χάθηκε για πάντα’’ ώστε να γίνει η Ελλάδα μια ανεξάρτητη και λειτουργική χώρα. το Ωσσανά του λαού γρήγορα μετατρέπεται από τους πολιτικάντηδες κυρίως και τους κοτζαμπάσηδες σε «Σταύρωσων Αυτών»...

Ζευγάρια που έγραψαν την Ιστορία της Ελλάδας-Λένα Διβάνη

      «Ζευγάρια που έγραψαν την Ιστορία της Ελλάδας», το πρώτο βιβλίο της Λένας Διβάνη που διαβάζω μα σίγουρα όχι το τελευταίο καθώς η γραφή της είναι τόσο ενδιαφέρουσα που με παρακινεί να ψάξω την βιβλιογραφία της και να επιλέξω και κάποιο άλλο της έργο για ανάγνωση στο μέλλον. Ενδιαφέρουσα λοιπόν η γραφή της, πρωτότυπη, γρήγορη, μοντέρνα, με χιούμορ, ειδησεογραφική θα έλεγα καθώς διαβάζοντάς το είναι σαν να βλέπεις ένα άψογο ντοκιμαντέρ, λεπτομερειακό και απαλλαγμένο από λογοτεχνικές φιοριτούρες  μα συγχρόνως κατατοπιστικό και με πληροφορίες που σου μεταφέρουν το κλίμα της εκάστοτε εποχής, σε ξεναγούν στην Ιστορία.

     Η συγγραφέας επιλέγει 6 ερωτικά ζευγάρια, ένα ερωτικό τρίγωνο (Πηνελόπη Δέλτα- Ίων Δραγούμης- Μαρίκα Κοτοπούλη) και ένα αδερφικό ζευγάρι (Χαρίλαος και Σοφία Τρικούπη) για να μας σεργιανίσει μέσω των προσωπικών τους ιστοριών στην Ιστορία της Ελλάδας καλύπτοντας ένα χρονικό πλαίσιο που περιέχει την Επανάσταση του 1821 και την ίδρυση του κράτους (Δημήτριος Υψηλάντης-Μαντώ Μαυρογένους) έως και τα πρώτα χρόνια της Χούντας (Γεώργιος Παπανδρέου- Κυβέλη). 

      Η αφήγηση ξεκινά αντίστροφα, κάτι πολύ ιδιαίτερο μιας και ήδιστε να συναντάμε εμείς οι αναγνώστες αφηγήσεις με αρχή που να τοποθετείτε χρονικά στο μακρινό παρελθόν, μέση και τέλος να πλησιάζουν και να φτάνουν αντίστοιχα το παρόν. Η συγγραφέας λοιπόν τοποθετεί τα ζευγάρια και την ιστορία τους άρα και την Ιστορία της Ελλάδας ξεκινώντας από το πιο πρόσφατο από το παρελθόν ζευγάρι για να φτάσει σιγά σιγά στο μακρινό παρελθόν. Η επιλογή αυτή, της αντίστροφης δηλαδή τοποθέτησης των προσώπων και της Ιστορίας, είναι έξυπνο τέχνασμα, είναι σαν να υπαινίσσεται η συγγραφέας -τουλάχιστον εγώ έτσι το ερμηνεύω- πως τα νήματα της σύγχρονης Ιστορίας είναι αλληλένδετα με αυτά του παρελθόντος και πως δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από αυτό. Υπάρχει συνέχεια. Το τώρα συνδέεται άμεσα με το χθες κι όταν γνωρίζουμε ποιος και κάτω από ποιες συνθήκες μας έδωσε την σκυτάλη κατανοούμε καλύτερα την Ιστορία και τα γεγονότα της. Ανακαλύπτουμε την πηγή της, 

     Παπανδρέου-Κυβέλη, Παύλος-Φρειδερίκη, Μπελογιάννης-Παππά, Δραγούμης- Δέλτα & Κοτοπούλη, Χαρίλαος & Σοφία Τρικούπη, Όθωνας-Αμαλία, Υψηλάντης-Μαυρογένους: ζευγάρια που τα ενώνει ο Έρωτας και ο ρομαντισμός, που τα οδηγεί η ανιδιοτέλεια, τα ιδανικά και  η πατρίδα, που ανάμεσά τους στέκει ο ναρκισσισμός, η αρχομανία και ο εγωισμός. Ζευγάρια που οι πόλεμοι, οι διχασμοί, οι εξορίες, τα συμφέροντα, οι θεσμοί και οι ίντριγκες τα δοκιμάζουν θυσιάζοντας άλλοτε συνειδητά κι άλλοτε πάλι όχι την ιστορία τους για την Ιστορία.  «Ζευγάρια που έγραψαν την Ιστορία της Ελλάδας», ζευγάρια που μας μαθαίνουν την Ιστορία της Ελλάδας!

Το τελευταίο τρένο για το Παρίσι-Michele Zackheim

     «Το τελευταίο τρένο για το Παρίσι» είναι ένα υπέροχο μυθιστόρημα στο οποίο ο έρωτας, μέσα στις ζοφερές στιγμές της ανόδου του Ναζισμού στην Ευρώπη και της κήρυξης του Β’ παγκόσμιου πολέμου, αποτελεί το μοναδικό αισιόδοξο και φωτεινό στοιχείο του κόσμου.

  

     Η ογδοντάχρονη Ρόζυ παραλαμβάνει ένα ξεχασμένο μπαούλο της γεμάτο σημειώσεις της από τη ζωή της στο Παρίσι και το Βερολίνο του 1933 έως και την φυγή της από την φλεγόμενη Γεραιά Ήπειρο λόγω της έναρξης του πολέμου. Τις ξεφυλλίζει και θυμάται... Και μας αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο και με πισωγυρίσματα στο παρελθόν και στο παρόν την πορεία της ζωής της. 

     Η Ρόζυ Μάνον, Αμερικανίδα και με εβραϊκή καταγωγή από την μεριά της μητέρας της, φτάνει στο Παρίσι για να δουλέψει ως ανταποκρίτρια. Τα δημοσιογραφικά της βήματα κινούνται μεταξύ του Παρισιού και του Βερολίνου όπου και παρατηρεί τον κόσμο και καταγράφει με τρόπο στακάτο γεγονότα και ιστορίες ζωής. Η ανεμελιά των Ευρωπαίων δείχνει να εξανεμίζεται σιγά σιγά και οι ζωές τους, οι πόλεις τους και ο πολιτισμός τους να μπαίνουν κάτω από την τρομακτική ομπρέλα του ναζισμού οδηγώντας τους σε μέρες ζοφερές, εφιαλτικές. Εβραίοι και όσοι δεν ανήκουν στην άρια φυλή τους μπαίνουν σταδιακά στην γκιλοτίνα του Γ’Ράιχ. 

     Γι’ αυτές λοιπόν τις αλλαγές μιλά στα άρθρα της η Ρόζυ. Μελαγχολία, τρόμος και ένας κόσμος που ανατρέπεται. 

     Στα ταξίδια της στο Βερολίνο η ηρωίδα μας, εκτός από την παράνοια του Χίτλερ, συναντά και τον έρωτα στο πρόσωπο του χαράκτη Λεόν. Ο Λεόν είναι Εβραίος και βρίσκεται υπό κράτηση στο ίδιο του το σπίτι καθώς οι Ναζοί τον χρησιμοποιούν ώστε να χαράσσει ότι του αναθέτουν. Συναντιούνται κρυφά και το πάθος τους μεγαλώνει...

Φλόγα και Άνεμος-Στέφανος Δάνδολος

«...κάποτε μου είπε ότι είμαι φλόγα»...

Είσαι φλόγα. Μακριά σου παγώνω και κοντά σου καίγομαι.

«Φλόγα;»

«Ναι. Για εκείνον ήμουν φλόγα»

«Εκείνος τι ήταν για εσάς;»

«Εκείνος... εκείνος ήταν άνεμος»

     Εκείνη Φλόγα! Εκείνος Άνεμος! Εκείνη, η Κυβέλη Αδριανού, η μεγάλη θεατρίνα της εποχής. Εκείνος, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Γέρος της Δημοκρατίας, ο οραματιστής, ο πολιτικός που το όνομά του συνδέθηκε με την νεότερη ιστορία της πατρίδας μας. Ανάμεσά τους η φλόγα του πάθους, του έρωτα και της αγάπης. Ανάμεσά τους ο άνεμος της Ιστορίας.  

     Με τον έρωτα της Φλόγας και του Άνεμου, της Κυβέλης και του Γεώργιου Παπανδρέου, καταπιάνεται στο νέο του μυθιστόρημα ο Στέφανος Δάνδολος χαρίζοντας στους αναγνώστες ένα λυρικό κείμενο,  ένα κείμενο ύμνο στην αγάπη πλημμυρισμένο με εικόνες φορτισμένες συναίσθημα που έχουν την ικανότητα να διοχετεύονται και να γίνονται κτήμα όσων βυθίζονται στην ανάγνωσή του. 

     Ο συγγραφέας επιλέγει να τοποθετήσει τους ήρωές του -υπαρκτούς και χάρτινους- στο 1968 και στις τέσσερις μέρες από τον θάνατο του Γέρου της Δημοκρατίας ως και την κηδεία του. Μέσα σ’ αυτές τις τέσσερις μέρες η πένα του Δάνδολου μας συστήνει το ζευγάρι και μας μιλά για την θυελλώδη σχέση του. Αρχειακό υλικό και επιστολές που αντάλλασσε το ζευγάρι ξεδιπλώνουν σιγά σιγά την πορεία τους.