Αυγή, Το θαμμένο τετράδιο - Σπύρος Πετρουλάκης

     Μετά την παρουσίαση του νέου βιβλίου του Σπύρου Πετρουλάκη στη Δανειστική Βιβλιοθήκη του Π.Σ. Εξαμιλίων (δείτε την εδώ ) στις 22 Απριλίου 2024,  δε θα μπορούσα να μην επιλέξω για ανάγνωση το Αυγή- Το θαμμένο τετράδιο μιας και η παρουσίαση καθώς και όσα ακούστηκαν σ' αυτή κέντρισαν το ενδιαφέρον μου.

     Στο Αυγή - Το θαμμένο τετράδιο, ο συγγραφέας καταπιάνεται με μια από τις πιο σκοτεινές και αιματοβαμμένες σελίδες της σύγχρονής μας Ιστορίας, αυτή του Εμφυλίου. Με σεβασμό και αντικειμενικότητα χωρίς να τοποθετείται υπερ ή κατά κάποιου από τους εμπλεκόμενους της εμφύλιας διαμάχης ξεδιπλώνει την ιστορία του και αποκαλύπτει, συν της άλλης, λεπτομέρειες που κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο.

     Κεντρικό πρόσωπο η Αυγή, μια νεαρή αντάρτισσα που έρχεται αντιμέτωπη με την Ιστορία, τις Ιδέες, τα πάθη και τον έρωτα, καταστάσεις που, εν τέλει, την οδηγούν στο Παλαιό Τρίκερι Μαγνησίας, στον τόπο εξορίας 5.000 γυναικών, εκεί που οι άθλιες συνθήκες, οι βασανισμοί των δήμιων και η εξαθλίωση των κρατουμένων γράφουν τη μετεμφυλιακή Ιστορία. Η Αυγή θα περάσει μέσα από την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο για να βρεθεί το 1949 εξόριστη μαζί με άλλες σπουδαίες και άψογα σκιαγραφημένες, απο την πένα του συγγραφέα, γυναίκες, όπως η αγαπημένη μου Μαρία, με τις ιστορίες της καθεμιάς από αυτές να συνθέτουν το μωσαϊκό της μυθοπλασίας.

Κατά Ιωάννη - Σπύρος Πετρουλάκης

     Στα Χανιά του 20ου αιώνα ο Ιωάννης, ο νέος ήρωας του Σπύρου Πετρουλάκη, ζει με την εκ γενετής αναπηρία του να τον στιγματίζει και να τον περιθωριοποιεί ακόμα και από άτομα της ίδιας του της οικογένειας όπως λόγου χάρη της μητέρας του, μιας σκληρής προσωπικότητας που δε διστάζει να φυλακίσει και να κακοποιήσει το ίδιο της το σπλάχνο καθώς τον θεωρούσε μίασμα της φύσης και υποδιαιστερο. Μόνη διέξοδο στην κατατρεγμένη του ζωή η Τέχνη, η ζωγραφική, που μέσω αυτής η ψυχή του γαληνεύει και ταξιδεύει ελεύθερη και απαλλαγμένη από τα επίγεια. Ο έρωτας στο πρόσωπο μιας νεαρής Μουσουλμάνας θα ολοκληρώσει το "ατελές" κορμί του και κυρίως την ψυχή του...

      Στα Χανιά του τώρα και στη μονή της Παναγίας της Ακρωτηριανής, σε αυτό το σημείο να αναφέρω πως οι περιγραφές του τόπου είναι από τις πιο επιβλητικές, παραστατικές και μεταδοτικές στιγμές του κειμένου μιας και η άγρια ομορφιά της κρητικής γης αποτυπώνεται στο χαρτί έντεχνα, ο συντηρητής έργων τέχνης Σταύρος Βεργάκης αναλαμβάνει την συντήρηση των εικόνων τη μονής... ανάμεσα σ' αυτές και μίας εικόνας, η οποία αγγίζει τα όρια της βλασφημίας καθώς ο δημιουργός δεν ακολούθησε τους κανόνες της αγιογραφίας απεικονίζοντας την Παναγιά με τρόπο αιρετικό. Όσο περνούν οι μέρες και οι εργασίες της συντήρησης προχωρούν, ο Σταυρός Βεργάκης φέρνει σιγά σιγά στο φως την ιστορία που κρύβεται κάτω από το εικόνισμα, μια ιστορία γεμάτη πόνο, πάθος και σπαραγμό. Ποιος είναι όμως ο δημιουργός της; Μ' αυτό το ερώτημα ο Σταυρός φτάνει ως τη Σμύρνη και το παρόν ενώνεται με το παρελθόν, η ιστορική ανάδρομη με τη μύθοπλασία...

     Στο "Κατά Ιωάννη" του Σπύρου Πετρουλάκη ο αναγνώστης ανταμώνει έναν ήρωα που τον συμπονά, τον αφουγκράζεται, νιώθει και βιώνει μαζί του τον κοινωνικό ρατσισμό και την ενδοοικογενειακή κακοποίηση που υφίσταται με όλο του το είναι. Ανταμώνει όμως και θύτες που τον θυμώνουν, τον προβληματίζουν και που λερώνουν έννοιες και ρόλους και πιο συγκεκριμένα αυτόν της μάνας...

ΣΑΣΜόΣ - Σπύρος Πετρουλάκης

     Ο «ΣΑΣΜόΣ», το 6ο βιβλίο του Σπύρου Πετρουλάκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ, είναι ένα βιβλίο που αποτυπώνει την Κρήτη των ηθών και των εθίμων με την Βεντέτα , τα θύματα, τους θύτες και τις κοινωνικές προεκτάσεις του φαινομένου να κυριαρχούν, να συγκλονίζουν και να καθηλώνουν τον αναγνώστη σε ένα κείμενο γεμάτο με λυρικές μα και σκληρές περιγραφές, ήρωες άρτια σκιαγραφημένους που σου δημιουργούν πολλά και εναλλασσόμενα συναισθήματα και σε κάνουν να αφουγκραστείς την ψυχή τους καθώς και γραφή που βοηθά στο να γίνεις αποδέχτης πολλών μηνυμάτων με αυτό της συγχώρεσης των τελευταίων σελίδων να σε αγγίζει βαθιά. 

     Κρήτη ένα νόμισμα με δυο όψεις... στη μια μεριά το φως^. η λεβεντιά, το φυσικό κάλλος, η φιλοξενία, η μουσική με την λύρα και τις μαντινάδες να ζεσταίνουν τα ανήλιαγα τμήματα της ψυχής, η βαθιά μεταμέλεια, η συγχώρεση και ο Σασμός... κι απ’ την άλλη το σκοτάδι^. το αιματοκύλισμα, ο θάνατος, οι κάνες στραμμένες ειρωνικά μπρος σε νιους, ο στιγματισμός, ο ξεριζωμός οικογενειών υπό τον φόβο αντιποίνων, το πένθος και η Βεντέτα...

     Όταν αυτό το νόμισμα βρεθεί σε λάθος χέρια, χέρια ανθρώπου που τον κυριεύουν ο Εγωισμός και τα Πάθη, τότε η όψη που χαράσσει την Βεντέτα στρέφεται προς το πρόσωπό του με το αιματοκύλισμα να ξεκινά, τον Άδη να ανοίγει τις πύλες του βασιλείου του και την Κρήτη να θρηνεί τους λεβέντες της.

     Ένας από αυτούς και ο Στεφανής Σταματάκης που πυροβολείτε πισώπλατα με εφτά σφαίρες ο κρότος των οποίων αντιλαλεί στα βουνά της Κρήτης στέλνοντας το μήνυμα πως ο κύκλος αίματος άνοιξε γι’ άλλη μια φορά. Δυο μέρες αργότερα η γυναίκα του Στεφανή σφάζεται πάνω από τον φρεσκοσκαμμένο τάφο του άντρα της κι όλη η κοινή γνώμη σοκάρεται από την ανανδρία του θύτη καθώς στις βεντέτες τα γυναικόπαιδα δεν μπαίνουν στο στόχαστρο. Και τότε το ερώτημα αν μιλάμε για βεντέτα ή για κάτι άλλο που λούφαξε πίσω της εκμεταλλευόμενο την δύναμή της, ξεπηδά.

Το παράθυρο της Νεφέλης-Σπύρος Πετρουλάκης

     «Το παράθυρο της Νεφέλης» του Σπύρου Πετρουλάκη είναι ένα κοινωνικό δράμα, βασισμένο όπως αναφέρεται στο εξώφυλλο σε πραγματικά γεγονότα, που καθηλώνει και σοκάρει τον αναγνώστη με τη σκληρή θεματολόγια που συναντά στις σελίδες του. 

      Ο συγγραφέας με γλώσσα απλή, χωρίς να χρησιμοποιεί βαρύγδουπες εκφράσεις, και εναλλασσόμενη αφήγηση (αναδρομική-πραγματικός χρόνος) μας μιλά για την αρπαγή της κεντρικής του ηρωίδας, της δίχρονης Ιωάννας, από το Νυδρί της Λευκάδας τον Αύγουστο του 1996, ένα γεγονός γροθιά στο στομάχι που ομολογώ πως μ’ έκανε να κοντοσταθώ και να σκεφτώ αν μπορώ -όχι αν θέλω!-να συνεχίσω την ανάγνωση καθώς το θέμα του βιβλίου ήταν ψυχοφθόρο και στενάχωρο για εμένα. Τελικά πήρα ανάσα, το άφησα για μια μέρα στην άκρη κι έπειτα συνέχισα την ανάγνωσή του καθώς η απορία για το τι έγινε μ’αυτό το παιδί όλο και κέρδιζε χώρο στη σκέψη μου. 

     Τα χρόνια που ακολούθησαν για την μικρή Ιωάννα που πλέον θα την αποκαλώ Νεφέλη, όπως εξάλλου την ονόμασαν ο Γιάννης και η Ματίνα, οι άνθρωποι που την άρπαξαν από την οικογένεια της ώστε να καλύψουν το κενό της άτεκνης κοινής ζωής τους, είναι ήρεμα γεμάτα φροντίδα και τρυφερές αγκαλιές. Όλα αυτά όμως μέχρι την απρόσμενη εγκυμοσύνη της Ματίνας, τότε που η Νεφέλη χάνει το ενδιαφέρον της μαμά της, τότε που αφήνεται σε μια γωνιά σαν περιττό-παρίσακτο αντικείμενο, τότε που η μικρούλα θα ‘ρθει αντιμέτωπη με την κακοποίηση, την αδιαφορία και την ωμότητα... τότε που τα δάκρυα θα υγράνουν τα φωτεινά της μάτια: «...από το σκυμμένο κεφάλι τα δάκρυα έσταζαν κάτω στη γη, στο προαύλιο του σχολείου... Δάκρυα που γύρευαν να εισδύσουν στο σκληρό τσιμέντο και να το διαλύσουν μεμιάς. Κι έπειτα να περάσουν στο χώμα, να το μουσκέψουν, να το ποτίσουν, ώσπου να φυτρώσει ένα δέντρο τόσο μεγάλο, που θα μπορούσε να σκεπάσει όλο τον κόσμο. Και τον ουρανό με τ’ αστέρια του. Κι από τα κλαδιά του δε θα έβγαιναν άνθη και φύλλα παρά μόνο παιδικοί αναστεναγμοί. Αναστεναγμοί και θλίψη. Θλίψη και πόνος. Όλος ο πόνος που έκρυβε μέσα της αυτή η τοσηδά ψυχούλα» (σελ. 116).  

     Το ταλέντο της στη ζωγραφική θα αποτελέσει διέξοδο σ’ όλη αυτή την σκληρή κατάσταση που βιώνει. Με όπλο τα πινέλα και τα χρώματά της θα φτιάξει παράθυρα, παράθυρα που η θέασή τους θα της χαρίσει ανθρώπους στηρίγματα ζωής, αποχρώσεις αισιοδοξίας μα και σκιές ανατροπής, βίας και σκληρότητας... κάπου στο βάθος θα αχνοφαίνονται η τύχη, η Μοίρα, η λύτρωση... και η επανένωση; 

     Ένα βιβλίο που καθηλώνει, συγκινεί και κάνει τον αναγνώστη να βιώσει έντονα τα συναισθήματα των ηρώων. Το χιούμορ που υπήρχε σε αρκετά σημεία ήταν ευπρόσδεχτο καθώς αποφόρτιζε την σκληρή αυτή ιστορία. Αγαπημένη ηρωίδα η Αντιγόνη: με τέτοια ψυχή, τέτοια δύναμη οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τα παιδιά, κι όταν γίνεται αντιληπτή η όποια μορφή κακοποίησης που μπορεί να υφίστανται να αντιδρούμε με τον τρόπο που αντέδρασε και εκείνη. 

     Διαβάστε το...!

Βαθμολογία 5/5

Βιογραφία συγγραφέως

Στοιχεία Βιβλίου:
Τίτλος: Το παράθυρο της Νεφέλης
Συγγραφέας: Σπύρος Πετρουλάκης
Εκδ.: ΜΙΝΩΑΣ
Ημερ.Επανεκδ.: Σεπτέμβρης του 2018
(1η εκδ. Σεπτέμβρης του 2014) 
Σελ.: 496

Δήμητρα Κωλέτη

Συζητώντας με τον συγγραφέα Σπύρο Πετρουλάκη!

     «Η εξομολόγηση» του Σπύρου Πετρουλάκη είναι ένα βιβλίο που με καθήλωσε κατά την ανάγνωσή του! Πρόκειται για ένα κοινωνικό δράμα που με έκανε να κλάψω, να πονέσω και να αισθανθώ βαθιά τους ήρωες του. Αποτελεί για εμένα ένα από τα ωραιότερα βιβλία του συγκεκριμένου είδους που διάβασα το 2015….

  Ο συγγραφέας της Εξομολόγησης δέχτηκε να απαντήσει στο ερωτηματολόγιο των ΒιβλιοΑναφορών κάτι που αποτελεί τιμή για το blog και για εμένα προσωπικά. Τον ευχαριστώ λοιπόν πολύ για τον χρόνο που διέθεσε για να μου παραχωρήσει την ακόλουθη συνέντευξη!
       Απολαύστε την.... διαβάζοντάς την θα ανακαλύψετε ένα κομμάτι του δημιουργού Σπύρου Πετρουλάκη! 

1. «Η Εξομολόγηση» κυκλοφόρησε τον Μάιο από τις εκδόσεις Μίνωας! Αφού σας ευχηθώ να συνεχίσει ανεμπόδιστα το συγγραφικό της ταξίδι, θα σας ζητήσω να μας πείτε δυο λόγια γι’ αυτή. Δυο λόγια τα οποία δεν έχουν ειπωθεί ακόμη και θα θέλατε , πολύ, να ακουστούν. 

Ευχαριστώ πολύ για τις ευχές σου Δήμητρα. Το ταξίδι που ξεκίνησε πριν από τρία μόλις χρόνια για μένα συνεχίζεται. Και συνεχίζεται με αρκετούς σταθμούς και ολοένα και περισσότερο συνοδοιπόρους. Ανθρώπους που δίχως να γνωρίζω αγάπησαν και αγκάλιασαν τα βιβλία μου και εμπιστεύτηκαν εμένα σαν να με γνώριζαν καιρό. Σε όλους αυτούς τους ανθρώπους τους άγνωστους και τους γνωστούς φίλους μου είναι αφιερωμένο το νέο μου βιβλίο.

2.  Ποιο ήταν το ερέθισμα που έπλασε στο μυαλό σας την υπόθεση Της εξομολόγησης; 

Το ερέθισμα ήταν ένα και μοναδικό. Ήταν η πρώτη ύλη. Δηλαδή η βασική ιστορία του βιβλίου μου. Η πραγματική ιστορία της γιαγιάς μου ως ένα σημείο και από εκεί και πέρα η ιστορία άλλων τριών διαφορετικών ανθρώπων. Η Εξομολόγηση είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, σε καταστάσεις που έζησαν άνθρωποι σαν κι εμένα, σαν κι εσένα. 

3. Διαβάζοντας ένα βιβλίο ψάχνω πάντα κάτω από τις λέξεις τα μηνύματα που ίσως θέλει ο συγγραφέας να μεταφέρει στους αναγνώστες του. Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας ένα μήνυμα που η ιστορία της Ελένης θέλει οπωσδήποτε να το μεταλαμπαδεύσει στους αναγνώστες της;

Η Εξομολόγηση έχει αρκετά μηνύματα για τον αναγνώστη που θα τη διαβάσει με ειλικρίνεια. Δεν θα αναφερθώ σε αυτά παρά δα παραθέσω ένα μικρό απόσπασμα: «Τη λάσπη της γης, ακόμα και τις ακαθαρσίες μπορείς να τα πλύνεις και να φύγουν. Η λάσπη όμως που έχουν οι άνθρωποι στην ψυχή, όσο και να την πλύνεις, όσο και να την καθαρίσεις, δεν φεύγει ποτέ. Μένει εκεί. Ένα άσβεστο στίγμα»

4. Ποιος, από το σύνολο των ηρώων σας,  είναι ο αγαπημένος σας ήρωας; Και ποιος σας ‘’ταλαιπώρησε’’, είτε ψυχολογικά, αφού απείχε πολύ από τον δικό σας ψυχισμό, είτε τεχνικά, να τον αποτυπώσετε στο χαρτί;

Αγαπημένος μου ήρωας είναι ο Μανούσος διότι τον έχω γνωρίσει, έχουμε κάνει παρέες και τέτοιοι άντρες που αφιέρωσαν τη ζωή τους ολόκληρη σε ένα έρωτα σπανίζουν τις μέρες μας. 
Τώρα στην ερώτηση, αν κάποιος ήρωας με ταλαιπώρησε ή με δυσκόλεψε μπορώ να σου πω με σιγουριά, κανένας. Όλοι οι ήρωές μου ακόμα και εκείνοι που δεν τους έχω δει, δεν τους έχω ζήσει, πριν πάρουν το ρόλο τους στις σελίδες μου έχουν περάσει από πολύ προσεκτικό έλεγχο. Δεν υπάρχουν πουθενά τυχαία μέσα στα βιβλία μου. Τους αγαπώ όλου του ίδιο ακόμα και τους πολύ κακούς. 

5. Ποιος διαβάζει για πρώτη φορά το βιβλίο σας ή κάποιες από τις πρώτες σελίδες του από το οικείο περιβάλλον σας; Δέχεστε την όποια κριτική του και επηρεασμένος από αυτή σπεύδετε να διορθώσετε τις όποιες παρατηρήσεις του -αν φυσικά υπάρχουν!- ή είστε ‘’αμετακίνητος’’ σε ότι έχετε γράψει;

Η εξομολόγηση - Σπύρος Πετρουλάκης

«Η εξομολόγηση» του Σπύρου Πετρουλάκη είναι ένα δυνατό βιβλίο κοινωνικού περιεχομένου που με καθήλωσε στην ανάγνωσή του! Διαβάζοντας το θύμωσα, πόνεσα, έκλαψα και αγανάκτησα από τον πόνο και την αδικία που φύλαγε η ζωή για την Ελένη, την κεντρική του ηρωίδα. Η αφήγησή του είναι τόσο μεταδοτική που ένιωσα με όλες μου τις αισθήσεις το δράμα της, ένα δράμα  που αδυνατεί να το συλλάβει και να το χωνέψει ανθρώπου νους.

         Ο φιλόδοξος πατέρας Θεόφιλος καλείται να εξομολογήσει την υπεραιωνόβια ηγουμένη Μαρκέλλα. Η εξομολόγηση της φέρνει στο φως την τραγική ιστορία της Ελένης Αντάνογλου, η ιστορία της οποίας θα ξεκινήσει στην Κωνσταντινούπολη του 1928 με το φρικτό ατύχημα των γονιών της που σε ηλικία έντεκα χρόνων θα την βυθίσει μαζί με τον μικρό της αδερφό στην ορφάνια. Η μέχρι τότε ευτυχισμένη ζωή των δυο αδερφών θα αλλάξει άρδην….. Την ανατροφή της Ελένης θα την αναλάβει η οικογένεια του θείου Αντώνη και της άξεστης και σκληρής Ντιλέκ ενώ του Ηλία η οικογένεια του θείου τους Στυλιανού. Τα δυο αδέρφια θα χωριστούν και θα ακολουθήσουν ο καθένας την μοίρα που τους φύλαξε ο Θεός αλλά και οι άνθρωποι…. Ενώ ο Ηλίας θα μεγαλώσει με στοργή και αγάπη, η Ελένη θα μπει σε ένα σπίτι που η απληστία της θείας Ντιλέκ για την περιουσία του κοριτσιού που τώρα διαχειρίζεται αυτή και ο άντρα της, θα κυριαρχήσει και θα οδηγήσει την άκαρδη γυναίκα στην σκληρή και βίαιη συμπεριφορά της προς το πρόσωπο της μικρανεψιά της. Η Ελένη θα δεχτεί τον εξευτελισμό και την υποβίβαση από την Ντιλέκ για δυο ολόκληρα χρόνια…. Στα δεκατρία της η κακοποίηση που υφίστατο όλο αυτό το διάστημα θα φτάσει στο αποκορύφωμα της καθώς θα πέσει θύμα των σεξουαλικών ορέξεων του ξαδέρφου της Οσμάν και μάλιστα υπό την ανοχή της θείας της. Οι βιασμοί θα τραυματίσουν την παιδική της ψυχή και θα την ακολουθήσουν έως και στην Ελλάδα όπου θα σταλεί ύπουλα και προδοτικά από τους θείους της και που εν τέλει θα αναγκαστεί να σταθεί νύφη στο πλευρό του βοσκού Παναγή…… Ο Παναγής, η πεθερά της, η Δέσπω, και η κουνιάδα της, η Μάρω θα γίνουν οι νέοι της θύτες, οι νέοι της εφιάλτες.... Πόσο μπορεί να αντέξει η ψυχή ενός μικρού παιδιού σ’ όλη αυτή την βαναυσότητα; Τι σχέση έχει η ηγουμένη Μαρκέλλα και η μικρή Ελένη; Και ο πάτερ Θεόφιλος πως συνδέεται με αυτά τα δυο πρόσωπα; Πόσο θα τον επηρεάσουν άραγε στα μελλοντικά φιλόδοξα σχέδια του όλες αυτές οι αποκαλύψεις; Οι απαντήσεις στην Εξομολόγηση……..