Ο σελιδοδείκτης των ΒιβλιοΑναφορών σταματά...

στις σελίδες 368-369 του ιστορικού μυθιστορήματος του Δημήτρη Βαρβαρήγου «Πίστη και Περηφάνια»!
Πρόκειται για ένα απόσπασμα το οποίο με πόνεσε, με σόκαρε και με συγκίνησε βαθιά καθώς η ηρωίδα μάχεται με όπλο την πίστη και την περηφάνια απέναντι στον λιμό της κατοχικής Αθήνας και στην εξαθλίωση που φέρει... Εξαθλίωση σώματος και ψυχής...

Φωτογραφία Δημήτρη Χαρισιάδη.
Φωτογράφισε τους Αθηναίους με φανερά 
τα σημάδια της πείνας και της κακουχίας, 
σκοπός του ήταν η διοχέτευση αυτού
του υλικού στο εξωτερικό, ώστε να επισπευστεί 
η χορήγηση επισιτιστικής βοήθειας.
Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη.
Πηγή: www.lifo.gr

     Η μελαγχολία έχει αντικαταστήσει το χαμόγελο. Δεν υπήρχε χώρος για όνειρα στη φρικτή επικράτεια του φόβου όπου ζούσαμε. Είχα καιρό να δω άνθρωπο να χαμογελάει. Γι’ αυτό απόρησα όταν είδα τη μάνα μου, που πάντα έκλαιγε, να  χαμογελάει. 

       «Μαμά, είσαι  καλά;», τη ρώτησα. 

      «Απορείς, κόρη μου, που χαμογελάω... Έμαθα ότι πίσω από το στρατόπεδο των χτικιάρηδων στο Ρουφ, οι Έλληνες μάγειροι που καθαρίζουν πατάτες πετάνε τα φλούδια έξω από την μάντρα και τα μαζεύει ο κόσμος... πρέπει να πάω...» 

     Μιλούσε και συγχρόνως με βιαστικές κινήσεις τυλίχτηκε με το αραιοπλεγμένο σάλι, δεν είχε κάτι πιο χοντρό. Ήταν νηστική τρεις μέρες, μα η ελπίδα ότι κάτι θα έφερνε να φάμε της έβαζε φτερά στα πόδια.

         «Να έρθω μαζί σου;»

     «Όχι μείνε με τα μικρά», απάντησε και χάθηκε από τα μάτια μου.

      Σαν πλησίασε τη μάντρα του στρατοπέδου, είδε μερικές δεκάδες ανθρώπους, άλλοι να περιμένουν κι άλλοι να σπρώχνονται με μανία για να πάρουν καλή θέση κοντά στη μάντρα και να προλάβουν ν’αρπάξουν καμιά πατατόφλουδα.

      Η Αθηνά λυπήθηκε που έβλεπε την κατάντια και την απογοήτευση των ανθρώπων, που γίνονταν άγρια θεριά για μια πατατόφλουδα. Καθώς κουνούσε το κεφάλι της με απογοήτευση, η ματιά της έπεσε στην Ακρόπολη, που αιώνες τώρα έμενε περήφανη να μαρτυρά την παλαιότερη δόξα της. Και τώρα η πείνα που είχε σκορπίσει η μπότα του κατακτητή είχε φέρει την εξαθλίωση, την αβεβαιότητα και το θάνατο ενός περήφανου λαού, μαζί και του λαμπρού πολιτισμού του. 

      Φωνές σταμάτησαν τις σκέψεις της. Κοίταξε δυο γυναίκες που μαλλιοτραβιούνταν για ένα φλούδι.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Τον χειμώνα του '41-42, υπολογίζεται ότι 100.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από το λιμό και το ψύχος στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ενώ σε ολόκληρη την τετράχρονη Κατοχή πέθαναν περίπου 300.000 Έλληνες από πείνα, αβιταμίνωση και επιδημίες.

Δήμητρα Κωλέτη

Πάντα θα σ' αγαπώ, παππού! - Πηγή Γρύλλη

     «Πάντα θα σ’αγαπώ, παππού!» υπόσχεται όχι μόνο με το λόγο αλλά κυρίως με τις αθώες και τρυφερές πράξεις του ο μικρός Νικόλας, ο ήρωας του ομότιτλου βιβλίου της Πηγής Γρύλλη το οποίου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΣΑΪΤΗΣ.

      Ο παππούς και ο εγγονός της τρυφερής αυτής ιστορίας περνούν πολλές ώρες μαζί. Ο παππούς διαβάζει στον Νικόλα του παραμύθια με τόση παραστατικότητα, παίζει μαζί του σαν μικρό παιδί μαξιλαροπόλεμο και τον διδάσκει με υπομονή και κέφι βιολί μιας και κάποτε ήταν σπουδαίος βιολονίστας.

     Το τελευταίο όμως διάστημα ο παππούς έχει αλλάξει...

Ξεχνάει το όνομα του μικρού μας ήρωα, αν θέλει κάτι από αυτόν τον φωνάζει λεβέντη. Είναι νευρικός, απότομος και αγχωμένος. Κι όσο για το βιολί πλέον οι μελωδίες που παράγει με το δοξάρι του είναι γεμάτες φάλτσα.

     Όλη αυτή η αλλαγή του αγαπημένου του παππού στεναχωρεί και προβληματίζει τον Νικόλα. Δεν είναι ο παππούς που ήξερε...

     Η μαμά του Νικόλα θα του εξηγήσει πως ο παππούς είναι άρρωστος και πως το φάρμακο για την αρρώστιά του είναι σύμφωνα με τον παραλλαγμένο στίχο του τραγουδιού που σιγοτραγουδά ο μπαμπάς στο πιάνο:

«Σ’ αγαπώ γιατί είσαι ωραίος,

σ’ αγαπώ γιατί είσ’ εσύ.

Κι ό,τι δεν μπορεί ο νους μας,

η ΑΓΑΠΗ το μπορεί!»

     Οι ρόλοι αλλάζουν.Ο παππούς χρειάζεται την φροντίδα όλων. Τι θα κάνει ο Νικόλας;

Συζητώντας με τη συγγραφέα Γιώτα Αλεξάνδρου!

     Η αγαπημένη συγγραφέας παιδικών βιβλίων Γιώτα Αλεξάνδρου απαντά στο ερωτηματολόγιο των ΒιβλιοΑναφορών και μεταξύ άλλων μας συστήνει τον κόσμο του νέου της βιβλίου που κυκλοφορεί από την ΕλληνοΕκδοτική, «Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου»!

     Θα ήθελα να την ευχαριστήσω θερμά που διέθεσε τον πολύτιμο χρόνο της ώστε να πργματοποιηθεί η παρούσα συνέντευξη. Για εμένα είναι μεγάλη χαρά και τιμή! 

       Διαβάστε την...

1. Πρόσφατα το νέο σας πόνημα, το «Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου», απέκτησε μια θέση στις προθήκες των βιβλιοπωλείων! Αφού σας ευχηθώ να είναι καλοτάξιδο, θα σας ζητήσω να μας συστήσετε τους ήρωές του.

Αφηγητής της ιστορίας είναι ο Λευτέρης, γιος καραγκιοζοπαίχτη, που γίνεται δώδεκα ετών τη μέρα που η Ελλάδα αμυνόμενη εισέρχεται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πατέρας του φεύγει για το Μέτωπο παίρνοντας μαζί του τη φιγούρα του Καραγκιόζη. Θα επιστρέψει μετά από έξι μήνες, νικητής και νικημένος,  στην Αθήνα της γερμανικής κατοχής, για να αρχίσει πάλι τις παραστάσεις παρέα με τον γιο του. Μέσα από την αφήγηση του Λευτέρη παρακολουθούμε τη ζωή της οικογένειάς του εκείνη τη δύσκολη για τη χώρα μας τετραετία και παράλληλα περνούν από μπροστά μας τα βασικά ιστορικά γεγονότα εκείνης της περιόδου.

2. Με ποιο ερέθισμα γεννήθηκε στο νου σας την ιστορία του νέου σας βιβλίου;

Είχα πάντα ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο και έτσι κάποια στιγμή γεννήθηκε ασυνείδητα η επιθυμία να γράψω γι’ αυτήν.

3. Οι ήρωες του βιβλίου σας διατρέχουν την Ιστορία αφού τοποθετούνται στο 1940 και στην κήρυξη του πολέμου στην χώρα μας. Μέσα από την ιστορία τους η Ιστορία γίνεται κτήμα των μικρών αναγνωστών. Εκτός από το πληροφοριακό κομμάτι που θα συναντήσουν, τι άλλο θα αποκομίσουν  διαβάζοντας το «Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου»; Γενικότερα, τι προσφέρει η παραμυθία στους αναγνώστες, (μικρούς και μεγάλους);

Πρόθεσή μου δεν ήταν απλά να παραθέσω τα ιστορικά γεγονότα μέσα από μια ιστορία αλλά να μεταφέρω την ατμόσφαιρα και το κλίμα της περιόδου εκείνης και έμμεσα να αναφερθώ στον σημαντικό ρόλο που έπαιξαν οι τέχνες στην εμψύχωση του ταλανισμένου λαού προσφέροντας ψυχαγωγία και ταυτόχρονα λειτουργώντας και ως μορφή αντίστασης ενάντια στον εχθρό.

Η παραμυθία λειτουργεί θεραπευτικά για όλες τις ηλικίες. Μέσα από την ταύτιση με τον ήρωα, ακολουθούμε τη συναισθηματική διαδρομή του, συμπάσχουμε, αγωνιζόμαστε μαζί του κι ελπίζουμε ότι θα βγούμε κι εμείς νικητές στο τέλος, όπως εκείνος, παρά τις όποιες απώλειες.

Το τραγούδι του Αχιλλέα - Madeline Miller

     Η Madeline Miller στο Τραγούδι του Αχιλλέα το οποίο και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ δίνει τον λόγο στον Πάτροκλο, στον σύντροφο στη μάχη και στη ζωή του Αχιλλέα, όπου σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση μας παρουσιάζει με λυρισμό και κινηματογραφική χροιά λεπτομέρειες από την κοινή τους πορεία. Η συγγραφέας, όπως αναφέρει στον επίλογο είναι λάτρης της ελληνικής μυθολογίας και ως τέτοια χειρίζεται τους μύθους με δεξιοτεχνία αληθοφάνεια και σεβασμό. 

    Η αφήγηση ξεκινά με τον Πάτροκλο να μας μιλά για την παιδική του ηλικία, για τον λόγο που εξορίστηκε από την πατρίδα του και βρέθηκε τελικά στην Φθία και στο παλάτι του Πηλέα. Ακολουθεί η γνωριμία του με τον Αχιλλέα, η ερωτική έλξη, η εκπαίδευση στο βουνό των Κενταύρων, το κάλεσμα στην εκστρατεία της Τροίας, η εγκατάσταση των Μυρμιδόνων και των υπόλοιπων Ελλήνων στα παράλια της και οι δεκαετείς εχθροπραξίες με τις περιγραφές των μαχών και της διαμάχης του Αχιλλέα με τον Αγαμέμνονα να απογειώνουν το συγγραφικό επίτευγμα της συγγραφέως.

      Αν και γνωρίζω τον Μύθο του Αχιλλέα διαβάζοντας «Το τραγούδι του Αχιλλέα» θυμήθηκα πολλές λεπτομέρειες του: την θυσία της Ιφιγένειας στην Αυλίδα όπου για εμένα είναι από τις πιο έντονες περιγραφές που μας χάρισε η συγγραφέας, την ικεσία του Πριάμου ενώ έμαθα άλλες τόσες: η συγκινητική προσπάθειες της Θέτιδος, της μητέρας του Αχιλλέα, να κρύψει τον γιο της προκειμένου να μην πάει στον πόλεμο της Τροίας άρα και στο θάνατο, σύμφωνα με την προφητεία. Μ’ άρεσε πολύ το γεγονός πως η συγγραφέας παρουσιάζει την ανθρώπινη διάσταση των μυθικών ηρώων κάτι που κάνει το κείμενο σύγχρονο βοηθώντας παράλληλα τον αναγνώστη να βιώσει και να συναισθανθεί τον ψυχικό τους κόσμο. 

     «Το τραγούδι του Αχιλλέα» της Madeline Miller είναι ένα ευκολοδιάβαστο, ρομαντικό, τρυφερό και επικό βιβλίο που σας το συστήνω για ανάγνωση. 

Βαθμολογία 5/5

Βιογραφία Συγγραφέως

Στοιχεία Βιβλίου: 

Τίτλος: Το τραγούδι του Αχιλλέα

Συγγραφέας: Madeline Miller

Μετάφραση: Αναστασία Καλιόντζη

Εκδ.: ΔΙΟΠΤΡΑ

Ημερ.Εκδ.: 11/11/2015

Σελ.: 494

Δήμητρα Κωλέτη

Η παρέα των έξι που έγιναν οκτώ-Νικόλας Ανδρικόπουλος

     

     Αν αναζητάτε ένα βιβλίο στο οποίο να πρωταγωνιστεί η δύναμη των Τεχνών και το πώς αυτές τελικά διαμορφώνουν και ομορφαίνουν την ψυχοσύνθεση και την ζωή του ανθρώπου αντίστοιχα τότε το εικονογραφημένο παραμύθι του Νικόλα Ανδρικόπουλου, «Η παρέα των έξι που έγιναν οκτώ», είναι το κατάλληλο ανάγνωσμα μιας και η ιστορία του θα σας συστήσει τον κόσμο των Τεχνών με τρόπο εμπνευσμένο και τόσο παραμυθένιο. 

     Η πένα του συγγραφέα προσωποποιεί τις Τέχνες επιλέγοντας για την καθεμιά έναν χαρακτηριστικό και άξιο εκπρόσωπό της ο οποίος όπως στην πραγματικότητα έτσι και μέσα στο κείμενο έχει σκοπό να διαδώσει την τέχνη του και τα μυστικά της ώστε να γίνει μέσω αυτής καλύτερος και ομορφότερος ο κόσμος μας. 

    Η παρέα των Τεχνών ξεκινά με τον καθένα από τους ήρωες να αφήνει την χώρα του και να αναζητά άλλη προκειμένου να μεταλαμπαδεύσει τις ομορφιές της Τέχνης που υπηρετεί. Έτσι ο Φράνσις, ο πρώτος της παρέας, αφήνει τη χώρα του, τη χώρα της Ζωγραφικής και περιπλανιέται στον κόσμο. Λίγο αργότερα στο διάβα του συναντά τον Κλωντ που έρχεται από την χώρα της Μουσικής και που τελικά έχει κι αυτός τον ίδιο σκοπό με τον Φράνσις: να κάνουν με την Τέχνη τους τον κόσμο καλύτερο! 

     Οι δύο ήρωες συνεχίζουν την αναζήτηση ακολουθώντας διαφορετικά μονοπάτια με τον Κλωντ να φτάνει στην χώρα της Λογοτεχνίας και να συναντά τον Αλέξανδρο, ο οποίος του μιλά για την όμορφη χώρα του και για την επιθυμία του να κάνει με μέσο τις Λέξεις τον κόσμο καλύτερο... Όπως διαπιστώνετε ο Κλωντ και ο Αλέξανδρος έχουν κοινό σκοπό κι έτσι συντρόφια πλέον συνεχίζουν την περιπλάνηση τους. 

     Κάποια στιγμή μπαίνουν σε μια παράξενη χώρα, σε μια χώρα που όλα είναι γκρίζα. Οι άνθρωποί της γκρίζοι κι αυτοί. Μοιάζουν με μαριονέτες. Το μόνο που κάνουν είναι να μιμούνται τις κινήσεις των μικροσκοπικών πλασμάτων που είναι μέσα στο κουτί που κρέμεται από το λαιμό τους... (Μοιάζει ουτοπική; Θα έλεγα πως όχι. Δε σας θυμίζει τις σύγχρονες κοινωνίες και τους ανθρώπους ...; Με τις οθόνες κολλημένες στα πρόσωπά μας να δεχόμαστε χωρίς κριτική σκέψη ότι αυτές εκπέμπουν...;)

Στα μονοπάτια της Κριμαίας-Εύη Ρούτουλα

      «Στα μονοπάτια της Κριμαίας» η συγγραφέας Εύη Ρούτουλα επιλέγει να μας μιλήσει μέσω των ηρώων της για ένα όχι και τόσο ευρέως γνωστό ιστορικό γεγονός, την συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919.

    Ο Μεγάλος Πόλεμος έχει τελειώσει με την Ελλάδα και τον Ελευθέριο Βενιζέλο να βρίσκεται, λόγω του Διχασμού, στο παρά πέντε από την πλευρά των νικητών. Ο Βενιζέλος οραματίζεται τη Μεγάλη Ελλάδα με την προσάρτηση της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης να αποτελούν τα επόμενα βήματά του. Η Οκτωβριανή Επανάσταση και η επικράτηση των Μπολσεβίκων έχει αλλάξει άρδην την πολιτική σκηνή, σύνορα αλλάζουν, κράτη διαμορφώνονται, συμφέροντα πλήττονται. Οι οικονομικές συναναστροφές της Γαλλίας με την τσαρική Ρωσία παγώνουν, τα δάνεια των Τσάρων παύουν να αποπληρώνονται. Έτσι ο Κλεμανσώ οργανώνει εκστρατεία για την ανατροπή των Μπολσεβίκων με την Ελλάδα να είναι από τους σύμμαχους που ανταποκρίνεται άμεσα στο κάλεσμα των Γάλλων καθώς επιδιώκει την στήριξη τους στο μικρασιατικό ζήτημα.

      Συμφέροντα και προσδοκίες στέλνουν 23.000 Έλληνες στρατιώτες στην Οδησσό, ανάμεσα σ’ αυτούς και οι χάρτινοι ήρωες της συγγραφέως: ο Μενέλαος Παρασκευόπουλος με καταγωγή από το Ναύπλιο, γιατρός, ιδεαλιστής, πήρε μέρος στον Α’Παγκόσμιο πόλεμο έχοντας για όπλο το νυστέρι, το ανύπαρκτο αναισθητικό και τις ιατρικές του γνώσεις, καλείται να υπηρετήσει, για άλλη μια φορά, από το δικό του μετερίζι την πατρίδα καθώς και ο λοχαγός Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης, με καταγωγή από τον Πόντο, ευθυτενής, καλοσυνάτος και ταγμένος απόλυτα στο στράτευμα και στην πολιτική του Βενιζέλου. Οι δύο άντρες γνωρίζονται στο πλοίο που τους μεταφέρει στην Οδησσό και, αν και αντιπροσωπεύουν τους δύο διαφορετικούς κόσμους που εκείνη την περίοδο αντιμάχονται προκειμένου να επικρατήσει ο ένας του άλλου, γίνονται αμέσως φίλοι. 

      Ο Μενέλαος, απ’ την μία, αμφισβητεί τους λόγους της εκστρατείας και γενικότερα τον πόλεμο και την εμπλοκή μιας χώρας στα εσωτερικά της άλλης και ο Μιλτιάδης : Το ύφασμα της χλαίνης του ήταν τριμμένο, το γκρίζο χρώμα της είχε ξεθωριάσει, παρόλα αυτά το ρούχο στεκόταν πάνω στους ώμους του με χάρη. Ίσως επειδή ο ίδιος ένιωθε χαρά και τιμή που το φορούσε. Υπήρχε και αυτό το είδος αντρών, που ντύνονταν στα χακί και που πήγαιναν στις μάχες νιώθοντας πως εκπληρώνουν το μέγιστο καθήκον, την πιο ιερή υποχρέωση προς τα συμφέροντα της πατρίδας.  

    Μέσα από την πορεία τους θα γνωρίσουμε τα ιστορικά γεγονότα, τις συνθήκες της εποχής, τους χειρισμούς της εκστρατείας και την κατάληξη της με την φιλία τους να στέκει πάνω απ' όλους κι απ' όλα...(;)

Η ραπτομηχανή-Natalie Fergia

     Ραπτομηχανή: για κάποιους, ανάμνηση των παιδικών τους χρόνων...
     Μαύρη, σιδερένια με χρυσά γράμματα να τη στολίζουν και με έναν μοχλό στα δεξιά, που χέρια επιδέξια έστριβαν δίνοντας στα μασούρια με όλων των λογιών τα χρώματα και στις μυτερές βελόνες κίνηση πάνω σε άμορφα υφάσματα με τα γαζιά να δίνουν εν τέλει σχήμα δημιουργώντας ρούχα για πρόσωπα αγαπημένα, ρούχα που φτιάχτηκαν με αγάπη και ζέσταναν σώμα και ψυχή. 

     Ποιος δεν έχει για ανάμνηση μια γιαγιά, μια θεία που, με μια τέτοια ραπτομηχανή, πάνω σε ένα τραπέζι, γέμιζε το χώρο με το μεταλλικό γουργουρητό της όταν τα χέρια της εκάστοτε αγαπημένης ράφτρας έδιναν ζωή στη σιδερένια αυτή συσκευή; Εγώ έχω! 

     Βλέποντας λοιπόν το εξώφυλλο της «Ραπτομηχανής» της Natalie Fergia πήγα πίσω νοερά και θυμήθηκα εκείνο το γουργουρητό που συνόδευε κάποια απογεύματα της παιδικής μου ηλικίας καθώς και εκείνες τις γυναίκες (τις δυο γιαγιάδες μου) που η μηχανή κατείχε περίοπτη θέση στο νοικοκυριό και στην ζωή τους. 

     Η ραπτομηχανή της Natalie Fergia κατασκευάστηκε το 1911 στη Σκωτία εν μέσω μιας μεγάλης απεργίας στο εργοστάσιο της Singer. Στον τελευταίο έλεγχο της, η Τζιν, η ηρωίδα του κειμένου, τοποθετεί με επιδέξιο τρόπο στη μασουρίστρα ένα αποχαιρετιστήριο μήνυμα. Είναι η τελευταία της μέρα στη δουλειά καθώς η συμμετοχή της στην απεργία έχει σαν συνέπεια την απόλυσή της. Μ’ αυτό το μήνυμα αποχαιρετά τη μέχρι τώρα ζωή της και φεύγει με το μνηστήρα της, τον Ντόναλτ όπου και εγκαθίστανται στο Εδιμβούργο. Η κοινή τους ζωή μόλις ξεκινά.

     Η ραπτομηχανή και το μήνυμά της ξεκινούν, κι αυτά, το ταξίδι τους. Αλλάζουν χέρια και εποχές με τον πόλεμο, τον έρωτα, τις απώλειες, τα πάθη, την προσφορά, την άδολη αγάπη καθώς και τα οικογενειακά μυστικά να συντροφεύουν τους κατόχους της για έναν και πλέον αιώνα. Ο Φρέντυ, ο απόγονος της πρώτης ιδιοκτήτριας της μηχανής, κληρονομεί το 2016 το διαμέρισμα του παππού του και αποφασίζει να πουλήσει όλη την οικοσκευή. Για εκείνον όλα έχουν μια τιμή και όλα πουλιούνται.