Σάββατο 21 Αυγούστου 2021

Γιάννης Καλπούζος- Ραγιάς, Μέρες και νύχτες του 1821

      «Ραγιάς- Μέρες και νύχτες του 1821», το νέο βιβλίο του αγαπημένου λογοτέχνη Γιάννη Καλπούζου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, είναι ένα ανάγνωσμα στο οποίο η Τέχνη- η μαεστρία του Λόγου του συγγραφέα μάς σεργιανά εντέχνως σε ήρωες, γεγονότα και στιγμές της Επανάστασης του Γένους. 200 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την κήρυξή της και ο «Ραγιάς» φωτίζει την Ιστορία της εθνικής παλιγγενεσίας ενώ μας ταξιδεύει μαζί με τον κεντρικό ήρωά του, τον Αγγελή, σε τόπους: Πάτρα, Καρύταινα, Βασιλικό Κορινθίας, Ναύπλιο, Μυστρά, σε πολιορκίες: Τριπολιτσάς, Μεσολογγίου καθώς και σε καταστάσεις: αιχμαλωσίες, εμφύλιες συγκρούσεις, που αποτυπώνουν το κλίμα και το ανάγλυφο της σκλάβας πατρίδας.
     Η Ιστορία και η ευφάνταστη μυθοπλασία σμίγουν, για άλλη μια φορά, και γοητεύουν, με την πένα του συγγραφέα να χρησιμοποιεί αφηγηματικούς τρόπους που ως αναγνώστρια με εντυπωσίασαν όπως λ.χ. το γεγονός ότι η αφήγηση είναι τα απομνημονεύματα ενός άγνωστου αγωνιστή όπως ακριβώς τα βίωσε, τα διηγήθηκε και τα έγραψε εν τέλει ο γραμματικός του κάτι που το βρήκα άκρως ενδιαφέρον καθώς η εναλλαγή του ύφους, από τον απαίδευτο Αγγελή στον γραμματικό και το αντίστροφο, προσέδιδε στο κείμενο ζωντάνια και ποικιλομορφία. Ο Αγγελής μιλά για όλα όσα τον έβαλαν στον Αγώνα και όλα όσα έζησε στις μέρες και στις νύχτες του με τρόπο που εκπέμπει αυθεντικότητα καθώς αυτά που μας διηγείται δεν είναι μόνο τα θετικά αλλά και τα αρνητικά που συμβαίνουν σε έναν πόλεμο και αφορούν και τις δύο μεριές και όχι μόνο αυτή του εχθρού... Αλήθειες και λεπτομέρειες της Ιστορίας που κάποιες μου ήταν εντελώς άγνωστες όπως λ.χ. η αντιμετώπιση των βιασμένων από το ασκέρι του Ιμπραήμ γυναικών περισσότερες από τις οποίες ακολούθησαν τους δημίους τους στην Αίγυπτο προκειμένου να γλιτώσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό μιας και θεωρούνταν μιάσματα, βγαίνουν στην επιφάνεια και συμπληρώνουν την Ιστορία.
     Επίσης, μέσα από το λόγο του Αγγελή, ο ήρωας, γνωστός ή άγνωστος στα κιτάπια της Ιστορίας, αποκτά και την ανθρώπινη διάσταση που του πρέπει και όχι μόνο την ηρωική κάτι που φυσικά τον εξυψώνει στα μάτια μας: «Δεν πήζει και δε ζυγιάζεται εύκολα στον νου σου πως σήμερα είσαι ζωντανός κι αύριο με τη θέλησή σου θα βρίσκεσαι κάτω απ’ τη γης ή θα σε τρώγουν τα όρνια. Σε βασανίζει το κρίμα για τους ιδικούς σου μα και για σένα τον ίδιο, για τη ζήση και τα νιάτα σου. Έρχονται στιγμές που κιοτεύεις, σε μαυλίζει ο ήλιος, τα πουλιά, τα λουλούδια, ο αέρας π’ ανασαίνεις, η αγκάλη που καρτεράς να σε σφίξει στη θέρμη της. Και μη γελαστεί κανένας και πιστέψει ότι γεννήθηκαν αντρειωμένοι όσοι τα έβαλαν με οχτρούς που φάνταζαν ανίκητοι κι ας είχαν κάποιοι αποκοτιά πιότερη απ’ των αλλωνών. Στου καθενός το γουδί χτυπιόνταν οι γλυκασμοί της ζωής με το σκοτάδι του θανάτου και μαζί τα κουσούρια κι όλα τα στραβά τους. Και τούτο τους κάμνει ακόμα πιο άξιους και σπουδαίους».

Δευτέρα 5 Ιουλίου 2021

Παράτα με- Δημήτρης Βαρβαρήγος

      «Παράτα με», ο τίτλος του νέου μυθιστορήματος του αγαπημένου συγγραφέα Δημήτρη Βαρβαρήγου, ένας τίτλος κραυγή αγανάκτησης, θυμού και, ευελπιστείς και εύχεσαι!, αφύπνισης όσων υφίσταται ή αντιλαμβάνονται βίαιες και χειριστικές καταστάσεις να καταφέρουν να ορθώσουν το ανάστημά τους, να σπάσουν τη σιωπή, και να βγουν όσο γίνεται πιο γρήγορα από αυτές. Στις σελίδες του, ένα κοινωνικό δράμα αποτυπώνεται, αυτό της ενδοοικογενειακής βίας, με τους ήρωες και τα γεγονότα να φέρουν και να κοινωνούν στους αναγνώστες έντονα συναισθήματα: θυμό, αποστροφή, αγανάκτηση, συμπόνια, κατανόηση με την πολυπόθητη λύτρωση να μας αγγίζει κάπου στο φινάλε.
      Η γραφή που χρησιμοποιεί ο Δημήτρης Βαρβαρήγος για να μας αφηγηθεί την ιστορία του δεν μπορεί παρά να είναι ρεαλιστική και ωμή καθώς η ιστορία της Δανάης και της κάθε Δανάης που βρίσκεται εγκλωβισμένη σε τέτοιες καταστάσεις δεν ανήκει -δυστυχώς!- στην σφαίρα της φαντασίας ενώ η ωραιοποίηση του θέματος είναι κάτι που δεν του πρέπει.
     Ο συγγραφέας ξετυλίγει έντεχνα τον χαρακτήρα του κάθε ήρωα και το σκηνικό στο οποίο θα παιχτεί η τραγωδία με τη Δανάη, την δεκατριάχρονη ηρωίδα, και τον αυτιστικό αδερφό της, τον Αγγελή, να είναι τα θύματα αυτής ενώ οι ίδιοι οι γονείς τους να αποτελούν τους θύτες τους. Τόπος του δράματος ένα χωριό χωρίς όνομα και προσδιορισμό κάτι που τονίζει την άποψη του συγγραφέα πως η βία και η σεξουαλική κακοποίηση μπορεί να υφίσταται τόσο μακριά όσο και κοντά μας -ακόμα και στη διπλανή μας πόρτα.

Κυριακή 27 Ιουνίου 2021

Με το χέρι στο στήθος- Τζένη Μανάκη

     «Με το χέρι στο στήθος»
, η Νικολέτα, η κεντρική ηρωίδα του τέταρτου κατά σειρά μυθιστoρήματος της αγαπημένης συγγραφέως Τζένης Μανάκη, ερωτεύεται, συγκινείται, απογοητεύεται και αντιμετωπίζει τη μοίρα και τα όποια σκαμπανευάσματα της επιφυλάσσει η ζωή.
     Η Νικολέττα Πάζη είναι δημοσιογράφος που εργάζεται σε ένα λονδρέζικο περιοδικό. Κατάγεται από την Ελλάδα και η απώλεια των αγαπημένων της γονιών καθώς και η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά της αδερφής της, της Αίγλης, η οποία παγιδεύεται σε ένα βίαιο γάμο, την κάνουν να αφήσει τη χώρα και να κυνηγήσει τα όνειρά της στην βρετανική πρωτεύουσα. Εκεί την περιμένουν νέοι ορίζοντες, νέες προοπτικές.
     Ως ρεπόρτερ καλύπτει δημοσιογραφικά ποικίλα θέματα, ένα από αυτά και κάποιο συνέδριο στην Τύνιδα εκεί όπου και θα συναντήσει με τυχαίο και ατμοσφαιρικό τρόπο τον Φουάντ, ο οποίος με το που τον πρωτοαντικρίζει, η στάση του σώματος του, της θυμίζει τον άντρα στον πίνακα του Ελ Γκρέκο «Ο ευγενής με το χέρι στο στήθος». Ο έρωτας που θα βιώσουν θα είναι αμοιβαίος με την Νικολέττα να βλέπει πλέον τη ζωή της μέσα από το εν λόγω πρίσμα.
     Η ιστορία όμως του Φουάντ θα βάλει στο κάδρο της θεματολογίας του κειμένου πέρα από τον έρωτα και τις διαπροσωπικές σχέσεις και ένα νέο άκρως ενδιαφέρον και σύγχρονο θέμα, αυτό της τρομοκρατίας.
     Ο Φουάντ είναι Γαλλοαλγερινός συγγραφέας και την περίοδο που συναντιέται με την Νικολέττα βρίσκεται στα ίχνη του δολοφόνου της γυναίκας του, η οποία και ήταν ένα από τα θύματα του ένοπλου ισλαμικού φονταμενταλισμού. Το τραγικότερο της ιστορίας του είναι πως ο δολοφόνος της, ένας αρχιτρομοκράτης, έχει στρατολογήσει στους κόλπους της Τζιχαντ και τον μεγαλύτερό του γιο, τον Μαρίν, ο οποίος φυσικά και αγνοεί το γεγονός πως ο καθοδηγητής του είναι και ο δολοφόνος της μητέρας του.

Τετάρτη 9 Ιουνίου 2021

Το νούμερο 31328, Το βιβλίο της σκλαβιάς- Ηλίας Βενέζης

       Στο <<Νούμερο 31328>> ο συγγραφέας-αφηγητής μάς μιλά σε α' πρόσωπο για την αιχμαλωσία του στα τάγματα εργασίας της Ανατολής. Είναι φθινόπωρο του 1922. Η Σμύρνη έχει καταστραφεί, τα γυναικόπαιδα στέλνονται με καραβιές στην Ελλάδα ενώ οι άντρες από 18 χρόνων και πάνω συλλαμβάνονται από το κεμαλικό στρατό.
      Ανάμεσα τους και ο δεκαοχτάχρονος μαθητής Ηλίας από το Αϊβαλί, που παρά τις προσπάθειες της οικογένειας του να τον γλιτώσουν από την αιχμαλωσία, κρύβοντάς τον για μέρες στο υπόγειο του σπιτιού τους και προσπαθώντας να τον φυγαδέψουν μεταμφιεσμένο γυναίκα, πέφτει στα χέρια των Νεότουρκων.
      Η πορεία των αιχμαλώτων προς το εσωτερικό ξεκινά. Δίπλα στον Ηλία βρίσκεται και ο συμμαθητής του ο Αργύρης. Μαζί θα περπατήσουν χιλιόμετρα, θα αποκτήσουν πληγές, θα αναμετρηθούν με την εξαθλίωση, με την πείνα και την αγριότητα. Γυναίκες βιάζονται και θυσιάζονται για λίγη ξεκούραση... Βιασμοί και θάνατοι θα δηλώσουν παρόν.
      Όταν οι αιχμάλωτοι φτάσουν, μετά από την εξαντλητική πορεία χιλιομέτρων στο τάγμα εργασίας του Κιρκιγάτς, ο Αργύρης θα έχει χαθεί και ο Ηλίας μαζί με τους υπόλοιπους θα ριχτούν στον αγώνα της επιβίωσης. Οι συνθήκες είναι άθλιες. Σπάνε πέτρες, καθαρίζουν φαράγγια γεμάτα από κουφάρια Χριστιανών, καθαρίζουν και χρίζουν τη Τουρκία: "Ενα πρωί μάς παίρνουν καμιά εξηνταριά σκλάβους για μια μικρή αγγαρεία. Είναι λίγο όξω απ'τη Μαγνησά. Δίπλα στις ράγιες του σιδηρόδρομου τελειώνει μια μεγάλη χαράδρα, ανάμεσα στο Σίπυλο. Τη λέν <<Κορτίκ-ντερέ>>. Μες σ'αυτή τη χαράδρα λογάριαζαν πως θα σκοτώθηκαν ίσαμε σαράντα χιλιάδες Χριστιανοί από τη Σμύρνη κι απ'τη Μαγνησά, αρσενικοί και θηλυκοί. Τα κορμιά λιώσανε το χειμώνα, και το νερό της χαράδρας που κατέβαινε από ψηλά έσπρωξε τα κουφάρια προς τα κάτω.
Ο Ντελλάρα σα θα 'ρχόταν, θα φούμερνε ένα πούρο. Μες στο <<βαγκόν-λι>>. Θα κοίταζε απ'το παραθυράκι όξω και θ' αποθαύμαζε το τοπίον. Εκεί, άξαφνα, μπορούσε να προσέξει τα κουφάρια. Κεραμιδαριό η έκσταση! Λοιπόν η δουλειά μας όλη τη μέρα ήταν να σπρώξουμε τα κουφάρια, που ατάχτησαν, προς τα μέσα. Να μη φαίνονται."
      Κοιμούνται στοιβαγμένοι, πεινούν, οι ψείρες τους ρουφούν το αίμα, οι αξιωματικοί και οι τσαούσηδες τούς φέρονται σαν να είναι ζώα. Για 14 μήνες, όσο θα κρατήσει η αιχμαλωσία τους, παύουν να είναι άνθρωποι και πλέον αποτελούν ένα ακόμη νούμερο στη κρεατομηχανή του Κεμάλ με τον Ηλία Βενέζη να είναι το <<Το νούμερο 31328>>.

Τετάρτη 26 Μαΐου 2021

Το πανδοχείο, Η ζωή στην ελληνόφωνη Καλαβρία - Δέσποινα Χατζή

     «Το πανδοχείο» της Δέσποινας Χατζή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας και αποτελεί το μέσο που μας ταξιδεύει στη Νότιο Ιταλία και στην ελληνόφωνη Καλαβρία, εκεί όπου αναδίδει ακόμα Ελλάδα, εκεί όπου τα ήθη, τα έθιμα και τα Γκρεκάνικα, η ντοπιολαλιά των ελληνόφωνων κοινοτήτων, συνδέουν το παρόν με το ένδοξο και λαμπερό παρελθόν, την ιστορική συνέχεια με την εξαίρετη μυθοπλασία.
     Οι άνθρωποι της Καλαβρίας και των στενών της Μεσσήνης κρατούν σαν θεματοφύλακες την πολιτισμική τους κληρονομιά, οι ρίζες της οποίας φτάνουν χιλιάδες χρόνια πίσω, τότε που Έλληνες του δεύτερου αποικιακού κύματος φτάνουν στη περιοχή τον 8ο αιώνα π.Χ και ιδρύουν πόλεις. Το ελληνικό στοιχείο ακμάζει, διατηρείται ανά τους αιώνες με τον μαρασμό και την προσπάθεια αφανισμού να έρχεται με το σαρωτικό πέρασμα του φασισμού όταν ο Μουσολίνι το 1940 απαγορεύει να μιλούν τη Γκραικανική, εξαθλιώνει οικονομικά και αποξενώνει ως ξένο- επικίνδυνο στοιχείο τους Έλληνες της Μεγάλης Ελλάδας.
     Μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πολέμου φτάνει από την Ελλάδα στη ρημαγμένη από τον φασισμό Καλαβρία και η κεντρική ηρωίδα του βιβλίου μας, η Αντονέλλα, μαζί με τον σύζυγό της τον Αναστάζιο, για να στήσουν την κοινή τους ζωή στην πατρίδα του. Όπως ο τόπος έτσι και αυτή κουβαλά ό,τι στάλαξε στην ψυχή της ο φασισμός και πιο συγκεκριμένα η φιλοναζιστική στάση του πατέρα της κατά την περίοδο της Κατοχής στην Αθήνα. Ανέχεια, ανεργία, μετανάστευση, φτώχεια μα και ανοιχτές αγκαλιές σε όποιον έρχεται από τη μητέρα Ελλάδα είναι αυτά που θα την καλωσορίσουν.
     Με δυναμισμό, αγάπη, αξιοπρέπεια και αφοσίωση το ζευγάρι θα στήσει τη ζωή του και την δεκαετία του ’60 το όνειρο της Αντονέλλας να αποκτήσει ένα δικό της πανδοχείο, θα γίνει πραγματικότητα. Εκεί θα την συναντήσουμε στα 73 της χρόνια και μαζί της θα βουτήξουμε στην ιστορία της οικογένειάς της που διχάστηκε μέσα στα χρόνια του πολέμου αλλά και στις ετερόκλητες ιστορίες των μόνιμων ενοίκων του πανδοχείου που εκείνη την περίοδο η Αντονέλλα το διαχειρίζεται «προσδοκώντας μια ευχάριστη συγκατοίκηση όπου το ‘’εγώ’’ θα συμπορεύεται αρμονικά και θα αποκτά πρόσθετη αξία μέσα από το ‘’εμείς’’».
     Πάθη, κρυμμένα μυστικά, έρωτες, ήρωες αληθοφανείς καθώς και μυρωδιές που ο τόπος αναδύει μέσω της καθημερινότητας που παρουσιάζει η συγγραφέας αλλά και τον εθίμων και ηθών που οι ήρωες ακολουθούν θα συνθέσουν την εξαιρετική μυθοπλασία Του Πανδοχείου με το φινάλε να είναι ανατρεπτικό και λυτρωτικό για ήρωες και αναγνώστες.

Δευτέρα 10 Μαΐου 2021

Το πικρό ποτήρι- Λένα Διβάνη

    Μοναχικός άνθρωπος χαρακτηρίστηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας τόσο στην ιδιωτική του ζωή όσο και στην πολιτική του πορεία. Κι ως μοναχικός που ήταν τι άλλη επιλογή απέμενε στην συγγραφέα Λένα Διβάνη, όπως άλλωστε αναφέρει και η ίδια στο προλογικό της σημείωμα, από το να μην συμπεριλάβει την ερωτική του ιστορία με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα στο προηγούμενο βιβλίο της, <<Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας>>, αλλά να την φιλοξενήσει σ' ένα μοναχικό- αυτοτελές μυθιστόρημα. Τίτλος του <<Το πικρό ποτήρι>>, μια φράση που ο ίδιος ο Καποδίστριας αναφέρει σε επιστολές του δηλώνοντας ότι ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει και να θυσιάσει τα πάντα για την πατρίδα ενώ ο υπότιτλος του, <<Ο Καποδίστρια, η Ρωξάνδρα και η Ελλάδα>>, μας δηλώνει εμμέσως πως δύο είναι οι αγάπες- αδυναμίες του Κυβερνήτη στις οποίες δίνει την καρδιά και το είναι του.
      Στα <<Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας>> η Λένα Διβάνη περιέγραψε οχτώ έρωτες προσώπων που πρωταγωνίστησαν στην Ιστορία της Ελλάδας με γραφή ευκολοδιάβαστη, γρήγορη και διαποτισμένη από χιούμορ και αμεσότητα. Με το ίδιο μοτίβο δίνεται και η ανεκπλήρωτη ερωτική ιστορία του Ιωάννη Καποδίστρια και της Ρωξάνδρας Στούρτζα με τις πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Κερκυραίου πολιτικού καθώς και των γεγονότων της επαναστατημένης Ελλάδας να συνθέτουν το ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό μωσαϊκό της εποχής.
       Η συγγραφέας ξεκινά την αφήγηση από την γενέτειρα του Καποδίστρια και τα πρώτα χρόνια του στην Ενετοκρατούμενη Κέρκυρα. Γεννηθείς το 1776 από ευγενείς γονείς, σπούδασε ιατρική και φιλοσοφία και ασχολήθηκε νωρίς με την πολιτική, ο Ναπολέων άλλωστε και η επαναστατική αύρα που άφησε πίσω του δεν άφησαν ανεπηρέαστα τα αγαπημένα του Επτάνησα, αρχικά, και έπειτα την υπόλοιπη σκλάβα πατρίδα του. Ο Καποδίστριας παίζει ενεργό ρόλο στη πολιτική σκακιέρα. Επιτυχείς χειρισμοί, σύνεση, διπλωματία, ρεαλισμός χαρακτηρίζουν τον Ιωάννη Καποδίστρια, τα βήματα του οποίου τον οδηγούν στην αυλή του Τσάρου εκεί που συναντά την αγαπημένη του Ρωξάνδρα Στούρτζα, η οποία και ενστερνίζεται το όραμά του και τον βοηθά στον διπλωματικό, εκείνη τη στιγμή, αγώνα του για την Ελλάδα που όλο και οδεύει στην Επανάσταση του 1821.
     Τα χρόνια της Επανάστασης κυλούν όπως και το αίμα των επαναστατημένων... Σφαγή της Χίου και των Ψαρών, Σούλι και Μεσολόγγι μα και εμφύλιοι σπαραγμοί αφήνουν πίσω τους καμένη γη και εξαθλιωμένους ανθρώπους. Ο Καποδίστριας έρχεται στη ραγισμένη νεοσύστατη Ελλάδα το 1827 για να τη στήσει στα αδύναμα πόδια της.

Τετάρτη 5 Μαΐου 2021

Κορίτσι, Γυναίκα, Άλλο- Bernardine Evaristo

      Το <<Κορίτσι, γυναίκα, άλλο>> έχει αποσπάσει το βραβείο Booker για το 2019 ενώ η συγγραφέας του, η Bernardine Evaristo, είναι η πρώτη μαύρη συγγραφέας που έχει κατακτήσει το εν λόγω λογοτεχνικό βραβείο. Στις σελίδες του, η καταιγιστική γραφή της συγγραφέως μιλά, μέσω των δώδεκα ηρωίδων της, οι οποίες καλύπτουν κάθε ηλικία καθώς και διαφορετικά κοινωνικά- επαγγελματικά φάσματα της κοινωνίας (καθαρίστριες, ακαδημαϊκές, αγρότισσες, καριερίστες, κλπ), για την καταπίεση των γυναικών ανά τους αιώνες, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, το ρατσισμό καθώς και τις φυλετικές διακρίσεις:
<<Εσείς δεν ζείτε στην κοινωνία με φυλετικές διακρίσεις από την οποία προέρχομαι εγώ, όπου δεν έχετε καθόλου δικαιώματα εσείς δεν έχετε έναν δεκαπεντάχρονο μικρότερο αδελφό που τον λέγανε Σάνι που τον βούτηξαν στην κηροζίνη πριν τον κρεμάσουν από ένα δέντρο και του βάλουν φωτιά, ενώ ήταν ακόμα ζωντανός, μπροστά σε χιλιάδες που ζητωκραύγαζαν, ένα αγόρι που το λέγανε Σάνι και που τη δολοφονία του από έναν όχλο τη φωτογράφισαν και την έστελναν σε όλη τη χώρα σαν να ήταν καρτ-ποστάλ επειδή οι άνθρωποι καμάρωναν τόσο πολύ που είχαν παρευρεθεί στο λιντσάρισμά του εσείς δεν ανακαλύψατε ότι η γυναίκα που φώναζε ότι την είχε βιάσει ο Σάνι γέννησε εννέα μήνες αργότερα ένα παιδί τόσο λευκό, που ακόμα και ο μπαμπάς της ήρθε στο σπίτι του μπαμπά σας για να ζητήσει συγγνώμη αυτοπροσώπως
εσείς δεν τα περάσατε όλα αυτά, έτσι δεν είναι;>>.