Τα κόκκινα λουστρίνια - Στέλλα Βρετού

         «Τα κόκκινα λουστρίνια» είναι ένα βιβλίο με μια όμορφη, καλοδουλεμένη γραφή στο οποίο η Νένα, η κεντρική ηρωίδα του, μας διηγείται την ιστορία της οικογένειάς της. Η αναδρομή της φτάνει τέσσερις γενιές πίσω ξεκινώντας με την ιστορία της προγιαγιάς της, της Ευανθίας, η οποία καταφτάνει από την Ζάκυνθο, μετά την ορφάνια της, στο σπίτι της θείας της, Ρουμπίνας, στην Πόλη. Στα Ταυτάλα, τη ρωμαίικη γειτονιά, θα μεγαλώσει, θα ονειρευτεί και θα παντρευτεί σε νεαρή ηλικία τον Γιάγκο, ο οποίος θα την οδηγήσει στην Οδησσό του 19ου αιώνα και θα δημιουργήσει μαζί της οικογένεια. Τα παιδιά της θα ολοκληρώσουν την ευτυχία και την ευημερία της ευκατάστατης οικογένειας γεμίζοντας το αρχοντικό τους ζεστασιά και αγάπη. Η ευτυχία τους θα κλονιστεί την στιγμή που η Κατιούσα θα μπει στην ζωή τους και θα την γεμίσει με επώδυνα μυστικά, μυστικά που θα επηρεάσουν τις γενιές που θα ακολουθήσουν….. Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση και τις συνέπειες που επωμίστηκε ο ελληνικός πληθυσμός της Οδησσού, η οικογένεια θα επιστρέψει στην Πόλη και θα εγκατασταθεί στο σπίτι στα Ταυτάλα προκειμένου τα μέλη της να φτιάξουν την ζωή τους απ' την αρχή. 
Με κοινό σημείο αναφοράς το σπίτι στην ρωμαίικη γειτονιά, η γιαγιά της Σαπφώ, η μητέρα της Ανθούλα και η θεία της Ουρανία θα βιώσουν τον έρωτα, την μητρότητα, την μοναξιά, την μελαγχολία που φέρει η απώλεια των μέχρι τότε κατακτημένων.....
         Μια ιστορία που μ’ άρεσε έως ένα σημείο, συγκεκριμένα μέχρι την αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του Παντέλου και του έρωτα του με την θεία της Νένας, την Ουρανία. αν σταματούσε εκεί θα μπορούσαν Τα κόκκινα λουστρίνια να ήταν για ‘μένα ένα συμπαθητικό βιβλίο. Οι πολλές όμως δευτερεύουσες ιστορίες και η λεπτομερής ανάλυση τους με κούρασαν και με αποπροσανατόλισαν από την κεντρική υπόθεση του. Η πλοκή του δεν ήταν δεμένη ενώ θεωρώ πως κάποια κομμάτια θα μπορούσαν να απουσιάζουν μιας και πιστεύω πως δεν εξυπηρετούσαν και τόσο την εξέλιξη της υπόθεσης. Η ροή ήταν γρήγορη και η γραφή, όπως ανέφερα στην αρχή της ΒιβλιοΑναφοράς, όμορφη και καλοδουλεμένη. Στο σύνολο του λοιπόν για ‘μένα -και μόνο για ‘μένα- ένα μέτριο έως αδιάφορο βιβλίο.

Διαβάστε το……. σίγουρα θα με διαψεύσετε! 

Βαθμολογία 2/5

Βιογραφία Συγραφέως

Στοιχεία Βιβλίου:
Τίτλος: Τα κόκκινα λουστρίνια

Συγγραφέας: Στέλλα Βρετού

Εκδ.: Ωκεανίδα

Ημερ.Εκδ.: Ιούνιος 2014

Σελ.:608

Δήμητρα Κωλέτη

Τα Παλιά Ασήμια-Μαίρη Κόντζογλου

        «Τα παλιά ασήμια» της Μαίρης Κόντζογλου είναι το πρώτο βιβλίο της νέας τριλογία της, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο και που εμένα με εντυπωσίασε και με κέρδισε απόλυτα με την ενδιαφέρουσα υπόθεση και την ζωντανή γραφή που συνάντησα στις σελίδες του. Η μοντέρνα και γλαφυρή γραφή –πολλές φορές νόμιζα πως βρισκόμουν σε μια παρέα και η συγγραφέας ή ο κάθε ήρωας μού ψιθύριζε ο ίδιος την ιστορία του βιβλίου. τόσο οικεία, τόσο ζωντανή ήταν!-, η γρήγορη ροή, οι χαρακτήρες που διακατέχονταν από ρεαλισμό, ρομαντισμό και ερωτισμό, οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της Καππαδοκίας του 19ου και του 20ου αιώνα καθώς και η Καππαδοκία του σήμερα με τα σπάνια φυσικά αξιοθέατα που τοποθετεί η συγγραφέας την ιστορία της οικογένειας Χατζηαβράμογλου αλλά κυρίως τα συναισθήματα και οι εικόνες που γεννιούνταν και ξεπηδούσαν αντίστοιχα από την πένα της Μαίρης Κόντζογλου είναι μερικά από τα στοιχεία που μου κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον, καθηλώνοντάς με έτσι στην ανάγνωση του. Οι ήρωες είναι απτοι-οικείοι, ήρωες που θες να ακούσεις την ιστορία τους, να νιώσεις την ψυχή τους. 
         Ανυπομονώ πραγματικά να κυκλοφορήσει η συνέχεια του καθώς οι ψηφίδες της υπόθεσης μόλις τοποθετήθηκαν μπροστά μας. Είμαι σίγουρη πως θα προσθέτουν και άλλες πολλές και συγκλονιστικές ψηφίδες στα βιβλία που θα ακολουθήσουν φτιάχνοντας έτσι ένα μωσαϊκό, στο οποίο η Ιστορία, η μυθοπλασία και τα χρώματα της Ανατολίας θα κυριαρχήσουν, μαγεύοντας μας με την αρμονία του.
       Είναι ένα πολυπρόσωπο βιβλίο, με δύο παράλληλες ιστορίες, οι οποίες μάλιστα καλύπτουν κάτι περισσότερο από έναν αιώνα (1899-2004), που με ταξίδεψε στην επιβλητική Καππαδοκία, που με έκανε να οσφρανθώ τις μυρωδιές του τόπου, να νιώσω και να βιώσω τα συναισθήματα των ηρώων......

Διαβάστε το…..! Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα!

Συγχαρητήρια στην κα Κόντζογλου! Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο!

Λίγα λόγια για την  υπόθεση:

      Η Έλσα κάνει ένα ταξίδι στην Καππαδοκία, στην γενέτειρα γη της γιαγιάς της Σεβαστής, έχοντας στις αποσκευές της εκτός από τα απομεινάρια της κατάθλιψης που είχε περιέλθει μετά τον θάνατο του άντρα της Νικόλα και το ημερολόγιο της αγαπημένης της γιαγιάς. Εκεί θα συναντήσει τον γοητευτικό φωτογράφο Άλεξ και μαζί του θα περπατήσει, εν αγνοία της και εν αγνοία του, στους δρόμους που στο παρελθόν η πορεία ζωής των προγόνων τους ήταν συγκλίνουσα.

Το δικό μου top βιβλίων για το 2014!

  Βιβλίο...... Μ’αυτό....... πληροφορούμαστε, ψυχαγωγούμαστε, χαλαρώνουμε, ζούμε ζωές και γεγονότα που μας γεννούν αισθήματα πρωτόγνωρα και έντονα........., συγκινούμαστε, γελάμε, προβληματιζόμαστε, απαγκιστρωνόμαστε, έστω και για λίγο, από την καθημερινότητα και την ρουτίνα της......., το σημαντικότερο όμως από όλα; ΤΑΞΙΔΕΥΟΥΜΕ!
Ταξιδεύουμε νοερά σε μέρη που ίσως δεν θα επισκεφτούμε ποτέ και σε εποχές που έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Κυρίως όμως ταξιδεύουμε στα ενδότερα της ψυχής μας διεισδύοντας έτσι στα βάθη της και αναδύοντας, κατά την ανάγνωσή του, ό,τι φωλιάζει μέσα της.........
Τα βιβλία που μου χάρισαν τέτοιου είδους ταξίδια το 2014, το οποίο σε λίγες μέρες θα το αφήσουμε πίσω μας, είναι τα εξής:

1) "Ιάσμη", "Χατισέ" και "Σμύρνα" του Νίκου Γούλια! Η τριλογία Στα χρόνια της ομίχλης διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία που με κάνουν να την χαρακτηρίσω ως Λογοτεχνία!

2)  "Ιμαρέτ" και "Άγιοι και δαίμονες" του Γιάννη Καλπούζου! Δυο υπέροχα ιστορικά βιβλία τα οποία χαρακτηρίζονται από ατμόσφαιρα, πληροφόρηση και ευαίσθητη προσέγγιση.

3) "Υπατία" και "Λιπεσάνορες:Τα χρόνια του φιδιού"του Δημήτρη Βαρβαρήγου! Άλλα δύο εξαιρετικά ιστορικά μυθιστορήματα από έναν συγγραφέα που έχει το χάρισμα να συνυφαίνει την Ιστορία και την μυθοπλασία αριστοτεχνικά.

4) "Ανεμώλια" και "Η αηδονόπιτα" του Ισιδώρου Ζουργού!  Η ανεμώλια είναι το βιβλίο με τον οποίο γνώρισα τον Ζουργό και λάτρεψα την πένα του. Η αηδονόπιτα είναι ένα εξαιρετικό ιστορικό βιβλίο που το απόλαυσα και το λάτρεψα πραγματικά και είναι το αγαπημένο μου του συγγραφέα!

5) "Η κλέφτρα των βιβλίων" Markus Zysak! Ένα τρυφερό βιβλίο που τοποθετείται χρονικά στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και που εμένα με συγκίνησε πάρα πολύ. Το δυνατό του σημείο είναι ο ίδιος ο αφηγητής της ιστορίας. Καταλληλότερο πρόσωπο δεν θα μπορούσε να επιλεγεί από τον συγγραφέα.

Στα χρόνια της ομίχλης: Σμύρνα - Νίκος Γούλιας

       Ιάσμη, Χατισέ, Σμύρνα…., τρεις γυναίκες που αν και ζουν η καθεμία σ’ άλλες μακρινές εποχές και φαινομενικά διαφέρουν, κατά πολύ η μια από την άλλη, εν τούτοις και οι τρεις αυτές γυναίκες γεννούν αισθήματα που σαγηνεύουν περνώντας μέσα από τα χρόνια της ομίχλης,  μέσα από την Ιστορία και τον έρωτα.
       Ο κύκλος των ιστοριών τους έκλεισε με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο, από άποψη πλοκής, γραφής και συναισθημάτων, μέσα από το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας, αυτό της Σμύρνας, η ιστορία της οποίας μας ταξιδεύει από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τις αρχές του 20ου βάζοντας στο κάδρο της ζωής της, εκτός από τον έρωτα και την σαγήνη που αποπνέει η προσωπικότητά της, τα πολεμικά σκηνικά των Βαλκανικών και της Μικρασιατικής Εκστρατείας καθώς και τον πόνο που έφερε ο ξεριζωμός του 1914 και του 1922 αντίστοιχα.

      Το γαϊτανάκι των προσώπων και των ιστοριών τους που συνάντησα στην Σμύρνα πλέκεται περίτεχνα από την ατμοσφαιρική, λυρική, ποιητική και καλοδουλεμένη γραφή του Νίκου Γούλια, προσφέροντάς μας έτσι ένα βιβλίο που η πλοκή του για ’μένα ήταν απρόσμενη και καθηλωτική. Πρόσωπα των δυο άλλων βιβλίων εμφανίζονται και πάλι δίνοντας το δικό τους στίγμα, παίζοντας  με την σειρά τους τον δικό τους πρωταγωνιστικό ρόλο -για ‘μένα όλα τα πρόσωπα και οι ιστορίες τους ήταν με τέτοιο τρόπο δοσμένα που με κάνει να τα θεωρώ όλα πρωταγωνιστές καθώς δεν υστερούσαν σε τίποτα από τους τρεις κεντρικούς ήρωες. Η σύνδεση όλων των ηρώων, και των τριών βιβλίων, είναι το λιγότερο εντυπωσιακή!

      Η ντοπιολαλιά που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας έπαιξε τον δικό της καθοριστικό ρόλο καθώς με βοήθησε να ενταχθώ στην εποχή και να νιώσω τον παλμό που κουβαλά κάθε γλωσσικό ιδίωμα. Όσο για τις περιγραφές, με τις εύστοχες παρομοιώσεις και τις όμορφες-ζωντανές λέξεις που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας, πολλές από αυτές ήταν τόσο απτές που αιωρούνταν από τις σελίδες του στήνοντας έτσι τον δικό τους χορό μπρος στα μάτια μου.

       Όταν διαβάζω μία τριλογία πολλές φορές θα πω πως το 1ο βιβλίο μ’ άρεσε περισσότερο από το 2ο ή το 3ο. Σπάνια θα πω πως μ’ άρεσαν όλα τα βιβλία της. Η μόνη φορά που το έχω κάνει, έως τώρα, είναι με την τετραλογία του Θοδωρή Παπαθεοδώρου, Οι κόρες της λησμονιάς! Ε, νομίζω πως ήρθε η ώρα να το πω- και δικαιωματικά μάλιστα!- και για την τριλογία του Νίκου Γούλια, Στα χρόνια της ομίχλης. Και τα τρία βιβλία είναι εξαιρετικά και άρτια! Και η «Ιάσμη» και η «Χατισέ» και το τελευταίο βιβλίο της σειράς, η «Σμύρνα» μού πρόσφερε εκτός από την πληροφόρηση των ιστορικών γεγονότων και των ηθογραφικών στοιχείων που πλαισίωναν τις ιστορίες τους όλο εκείνο το ταξίδι που με μετέφερε στο λιμάνι της πραγματικής Λογοτεχνίας!

Διαβάστε την «Σμύρνα»! Διαβάστε την τριλογία Στα χρόνια της ομίχλης! Σας την συστήνω ανεπιφύλακτα!!

Πολλά συγχαρητήρια στον Νίκο Γούλια!!

Λιπεσάνορες: Τα χρόνια του φιδιού - Δημήτρης Βαρβαρήγος

       Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση του νέου βιβλίου του Δημήτρη Βαρβαρήγου, «Λιπεσάνορες», η αίσθηση που αποκόμισα από αυτό είναι πως πρόκειται για ένα κείμενο με διαχρονική αξία. Οι αρετές που φωτίζονται από την ώριμη  και λυρική γραφή του συγγραφέα καθώς και η ευφυής ιδέα του, να βάλει δηλαδή 15 πνεύματα γυναικών, σαν άλλα μέλη χορού αρχαίας τραγωδίας, με την διαφορά ότι εδώ ήταν όλες κορυφαίες, να μας διηγηθούν τα αίτια, τις αφορμές και τα γεγονότα του Τρωικού πολέμου με εντυπωσίασαν και με κάνουν να χαρακτηρίσω τις «Λιπεσάνορες» ως ένα αριστουργηματικό Λογοτεχνικό κείμενο που παρασέρνει με την ομορφιά του τον αναγνώστη στα μονοπάτια του Μύθου, της Ιστορίας αλλά κυρίως σ’ αυτά που οδηγούν στην πραγματική Λογοτεχνία!

       Είναι ένα βιβλίο ατμοσφαιρικό και απόλυτα βιωματικό καθώς από το μοιρολόι των 15 αυτών γυναικών αφουγκραζόμαστε, συμμετέχουμε αλλά κυρίως συναισθανόμαστε την απελπισία,  τον πόνο της απώλειας, την δύναμη των αξιών που εκμηδενίστηκαν καθώς και την δίνη που φέρουν οι πόλεμοι, είτε αυτοί διεξάχθηκαν στην αρχαιότητα είτε στην σύγχρονη εποχή.

      Κάθε μία από τις 15 γυναίκες βγαίνει μπροστά και παίρνοντας το νήμα της αφήγησης από το σημείο που το άφησε η προηγούμενη μάς αφηγείται από την δική της ευαίσθητη οπτική γωνία, τον πόλεμο των Δαναών και των Τρώων, στήνοντας έτσι το Ομηρικό έπος της Ηλιάδας εκ νέου, προσφέροντάς μας επικές περιγραφές, μυθικούς έρωτες και συγκίνηση...

    Η περιγραφή της συνάντησης του Έκτορα και της Ανδρομάχης στα τοίχοι της Τροίας ήταν μεγαλειώδης και με συγκίνησε πολύ, η μονομαχία του Έκτορα με τον Αχιλλέα με καθήλωσε ενώ ο θρήνος της Εκάβης με συγκλόνισε.

      Διαβάστε τις «Λιπεσάνορες»,  τις μάνες, τις αδερφές, τις ερωμένες, τις θυγατέρες που με το μοιρολόι ψυχής τους καθηλώνουν, συγκινούν, νουθετούν, συνεπαίρνουν!!!

Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα!! Αξίζει να διαβαστεί απ' όλο και περισσότερους!

Πολλά συγχαρητήρια στον συγγραφέα! Του εύχομαι να είναι καλοτάξιδο!! 

Λίγα λόγια για την υπόθεση:

      Οι δρόμοι αλλάζουν, οι καιροί αλλάζουν, οι τρόποι αλλάζουν, αλλά ο σκοπός είναι ίδιος… Αυτή είναι η μοίρα των θνητών, η μοίρα μας, να αγωνιζόμαστε και να αντιστεκόμαστε… να πολεμάμε και να πέφτουμε, να πέφτουμε και να νικάμε.

Πάντα μπροστά μας, η αρχή μιας νίκης• κι ενός τέλους.

Αν μπορούσα θα τ' άλλαζα όλα - Αγγελική Μ. Κονταξοπούλου

   Ένα βιβλίο με έναν πολύ όμορφο τίτλο –πόσες φορές εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε μονολογήσει: αν μπορούσα θα τ’ άλλαζα όλα;- που διαβάζετε εύκολα, μιας και η γραφή του είναι απλή χωρίς πολλές απαιτήσεις, και που εμένα προσωπικά δυστυχώς δεν με κέρδισε καθόλου η υπόθεση καθώς και η αφήγηση του. Ήταν επίπεδο και δεν μου δημιούργησε κανένα συναίσθημα.Η αρχή ήταν συμπαθητική, η συνεχεία του όμως αδιάφορη και ανιαρή.         

      Βρήκα κάποιες υπερβολές ως προς τον χαρακτήρα των ηρώων και συγκεκριμένα της Ροδούλας –δεν μπορώ να δεχτώ ότι ένα δεκατριάχρονο κάνει όλα αυτά που αναφέρονται στο κείμενο. Το τέχνασμα της συγγραφέας, να περάσει δηλαδή όλη την ζωή της ηρωίδας μπροστά από τα μάτια της μέσω ενός ονείρου που βλέπει την χρονική στιγμή που πρέπει να πάρει αποφάσεις ζωής, είναι ενδιαφέρον, έξυπνο και πρωτότυπο. 

      Διαβάστε το……., ίσως εσάς να σας συνεπάρει!

Λίγα λόγια για την υπόθεση:

1927

     Η νεαρή Ροδούλα τελειώνοντας τις καθημερινές δουλείες του σπιτιού κάθεται να ξαποστάσει στο δέντρο της αυλής του πατρικού της. Ο ύπνος την αρπάζει και μπροστά από τα βλέφαρα της οι σκηνές που στήνονται συνθέτουν ένα όνειρο προφητικό, ένα όνειρο της μοίρας και του πεπρωμένου της….

     Βλέπει τον γάμο της, τις γέννες των παιδιών της, το θάνατο του συζύγου της και τις ταλαιπωρίες που φέρει αυτός, το δύσκολο μεγάλωμα των τριών κοριτσιών και του γιου της, Σπύρου…..

     Ο Σπύρος είναι ένα δύστροπο και βίαιο παιδί. Απαιτεί και αποκτάει πάντα αυτό που θέλει. Όσο μεγαλώνει η σχέση του με την μητέρα του είναι επιθετική ενώ με τις αδερφές του έως και εχθρική. Μετά από έναν αποτυχημένο γάμο με μια κατά πολλά χρόνια μεγαλύτερή του παντρεύεται την Άλκιστη.Οι αποτυχημένες προσπάθειες τους να αποκτήσουν παιδί θα τους οδηγήσουν, μετά και από την επιμονή κυρίως του Σπύρου, στην υιοθεσία ενός κοριτσιού. Το κορίτσι αυτό μεγαλώνοντας θα φέρει πολλά βάσανα και ντροπές…..

   Η Ροδούλα λίγο πριν την ξυπνήσει η μητέρα της βλέπει τις τελευταίες σκηνές της ζωής της: τον φρικτό θάνατο του γιου και της εγγόνας της καθώς και την αποκάλυψη μιας καλά κρυμμένης για χρόνια αλήθειας.

    Γνωρίζοντας πλέον το πεπρωμένο της η Ροδούλα θα προσπαθήσει να το αλλάξει αποφεύγοντας τα οδυνηρά γεγονότα….. Θα καταφέρει να τ’αλλάξει όλα ή η μοίρα θα εκπληρώσει τα γραφόμενα για άλλη μια φορά;

Βαθμολογία 2/5

Βιογραφία συγγραφέως

Στοιχεία Βιβλίου:
Τίτλος: Αν μπορούσα θα τ' άλλαζα όλα

Συγγραφέας: Αγγελική Μ. Κονταξοπούλου

Εκδ.:Λιβάνη

Ημερ.Εκδ.:2009

Σελ.:326

Δήμητρα Κωλέτη

Μαρίνα - Carlos Ruiz-Zafon

      Ένα βιβλίο που αν και ξεκίνησε ωραία με πολύ ενδιαφέρον και ατμόσφαιρα, οι υπερβολές, που βρήκα από το σημείο που άρχισε η αφήγηση της Εύας για την ζωή και κυρίως την κατάληξη του Μιχαήλ, με έκανε να σκεφτώ, αρκετές φορές, την διακοπή της ανάγνωσης του. Η συντομία όμως του κειμένου καθώς και η αθώα ερωτική ιστορία της Μαρίνας και του Όσκαρ με έκαναν να συνεχίσω το διάβασμα και να απολαύσω την ιστορία τους, η οποία και ήταν άξια προσοχής.

      Στις σελίδες της Μαρίνας συνάντησα, για άλλη μια φορά, την μεστή γραφή του Carlos Ruiz-Zafon, την πρωτοπρόσωπη, περιεκτική χωρίς ανούσιες λεπτομέρειες αφήγηση, τις περιγραφές της αγαπημένης του Ισπανού συγγραφέα πόλης, της Βαρκελώνης, καθώς και το μεταφυσικό στοιχείο. Εδώ όμως κατά την γνώμη μου, όχι τόσο αυτό αλλά κυρίως ο τρόπος που έχει δώσει ο συγγραφέας το μεταφυσικό στοιχείο, ήταν το μεγάλο μείον του κειμένου, μιας και ήταν πολύ σύντομος, χωρίς δηλαδή την απαιτούμενη ανάλυση που θα με βοηθούσε στην κατανόηση του κάνοντας έτσι αυτό το στοιχείο να φαντάζει στα μάτια μου περιττό, παιδιάστικο και καρτουνίστικο.

       Η φαντασία και τα συγγραφικά τρικ είναι ωραία και είναι αυτά που κάνουν τα βιβλία αυτού του είδους να ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο καθώς αποτελούν το αποτύπωμα των συγγραφέων, όμως αυτά πρέπει να είναι δοσμένα με τρόπο που να μην ξενίζει και εμένα το συγκεκριμένο στοιχείο με ξένισε πολύ….

       Το «Μαρίνα» αν και είναι το βιβλίο με το οποίο θα γίνει γνωστός στο αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας ο Carlos Ruiz-Zafon εγώ το διάβασα τελευταίο κατά σειρά κάτι που με κάνει να χαίρομαι γι' αυτό καθώς αν το είχα διαβάσει πρώτο θα είχα αποθαρρυνθεί και ίσως να μην είχα επιλέξει για ανάγνωση την τριλογία Το κοιμητήριο των λησμονημένων βιβλίων που ακολούθησε και που πραγματικά πρόκειται για μια εξαιρετική σειρά βιβλίων με ιδιαίτερη, για εμένα, αδυναμία στο 1ο και στο 3ο βιβλίο της.

       Έχοντας διαβάσει και τα τέσσερα βιβλία του Ισπανού συγγραφέα μπορώ να πω πως η συγγραφική του εξέλιξη είναι εμφανέστατη και αξιέπαινη! Από το «Μαρίνα» που είναι γραμμένο το 1999 έως το «Η σκιά του ανέμου» (το 1ο βιβλίο της τριλογίας) που είναι γραμμένο το 2002 τα συγγραφικά του βήματα είναι αλματώδη!!